Proces psychoterapii

proces psychoterapii

Model psychoterapii według Czesława Czabały

Model terapii według Czesława Czabały opisuje proces terapeutyczny podzielony na cztery główne etapy. Ten model skupia się na rozwijaniu relacji terapeutycznej, analizie doświadczeń życiowych pacjenta, przygotowaniu do zmiany zachowania oraz utrwalaniu tych zmian.

Etap Początkowy

Kształtowanie relacji terapeutycznej

Na początku terapii terapeuta skupia się na budowaniu zaufania i bezpieczeństwa w relacji z pacjentem. To kluczowy krok, aby stworzyć warunki, w których pacjent będzie mógł otwarcie dzielić się swoimi myślami i uczuciami.

Odreagowanie emocjonalne

Na tym etapie pacjent może doświadczać silnych emocji związanych z problemami, które przyniósł na terapię. Terapeuta pomaga pacjentowi zrozumieć i wyrazić te emocje.

Zmniejszenie poziomu napięcia (lęku)

Terapeuta pracuje nad zrozumieniem i redukcją lęku lub napięcia, które mogą być związane z terapeutycznymi wyzwaniami.

Etap wglądu

Analiza doświadczeń życiowych

Pacjent i terapeuta analizują doświadczenia życiowe pacjenta, które prowadziły do odreagowania emocjonalnego i problemów. Celem jest zrozumienie źródeł trudności.

Uwolnienie od przymusu ulegania wpływom stłumionych uczuć

Pacjent uczy się rozpoznawania swoich uczuć, zwłaszcza tych, które były wcześniej stłumione lub ignorowane.

Odróżnienie aktualnych od przeszłych doświadczeń

Terapeuta pomaga pacjentowi zrozumieć, że przeszłe doświadczenia niekoniecznie muszą określać jego teraźniejszość i przyszłość.

Przekształcenie schematów poznawczych

Pacjent pracuje nad zmianą negatywnych i ograniczających przekonań oraz schematów myślowych na temat siebie i innych.

Etap przygotowania do zmiany zachowania

Poszukiwanie nowych wzorców myślenia i zachowania

Pacjent jest zachęcany do poszukiwania i eksperymentowania z nowymi wzorcami zachowania i myślenia, które mogą prowadzić do pożądanych zmian.

Eksperymentowanie i uczenie się nowych umiejętności

Pacjent praktykuje nowe zachowania i umiejętności, a terapeuta pomaga w ocenie ich skuteczności i dostosowaniu ich, aby lepiej spełniały oczekiwania.

Etap utrwalania zmiany

Tworzenie planów na przyszłość

Pacjent i terapeuta pracują nad tworzeniem planów na przyszłość, które pomogą utrzymać osiągnięte zmiany.

Uczenie się przewidywania trudności

Pacjent uczy się przewidywać trudności, które mogą wystąpić podczas utrzymywania zmiany i opracowywać strategie radzenia sobie z nimi.

Planowanie terapii podtrzymującej

Terapeuta może omówić z pacjentem potrzebę kontynuowania terapii jako wsparcia w utrzymaniu zmiany.

Model Czabały zakłada, że proces terapeutyczny jest nieustanną pracą, w której pacjent ma okazję zarówno rozwijać swoje możliwości, jak i rozpoznawać swoje ograniczenia. Ten model uwzględnia także fakt, że w miarę jak życie pacjenta ewoluuje, mogą pojawić się nowe problemy i wyzwania, co nie oznacza konieczności uważania, że terapia była nieskuteczna. Terapeuci, którzy stosują ten model, pomagają pacjentom rozwijać się i radzić sobie z różnymi aspektami ich życia.

Model psychoterapii według Czesława Czabały definiowany jest przez:

  • Specyficzne i niespecyficzne czynniki leczące uaktywniane w relacji terapeutycznej.
  • Warunki konieczne czyli zasady tworzenia i utrzymywania relacji terapeutycznej (zasada wstrzemięźliwości i neutralności)
  • Stosowane strategie i interwencje będące konsekwencją przyjętych zasad

Czynniki leczące – oddziaływania skierowane na strukturę psychiczna lub jej przejawy w postaci zachowania, uaktywniające pożądane z perspektywy salutogenetycznej zmiany.

Warunki konieczne – najczęściej chodzi o specyficzny rodzaj relacji z pacjentem, na tle której działania terapeutyczne oddziałują najefektywniej.