Termin „psychoterapia” pochodzi z j\u0119zyka greckiego i sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch element\u00f3w: „psyche” (\u03c8\u03c5\u03c7\u03ae), oznaczaj\u0105cego „dusz\u0119” lub „umys\u0142”, oraz „therapeia” (\u03b8\u03b5\u03c1\u03b1\u03c0\u03b5\u03af\u03b1), co oznacza „leczenie” lub „terapi\u0119”. Zatem definicja psychoterapii zgodnie z tym jak rozumieli j\u0105 staro\u017cytni dos\u0142ownie oznacza „leczenie duszy” lub „terapi\u0119 umys\u0142u”.<\/p>\n
Definicji psychoterapii jest wiele, co wynika z braku jednej og\u00f3lnie przyj\u0119tej teorii w tej dziedzinie. Ka\u017cde podej\u015bcie terapeutyczne posiada w\u0142asn\u0105 teori\u0119 osobowo\u015bci, r\u00f3\u017cne rozumienie powstawania zaburze\u0144 oraz inne cele terapeutyczne, tre\u015bci i techniki pracy. Psychoterapia jako dziedzina naukowa jest interdyscyplinarn\u0105 dziedzin\u0105 wiedzy o charakterze empirycznym i jak r\u00f3wnie\u017c obszarem jej praktycznego stosowania, a jako praktyka jest leczniczym oddzia\u0142ywaniem i specyficzn\u0105 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 na pograniczu nauki i wed\u0142ug niekt\u00f3rych, tradycyjnych uj\u0119\u0107 r\u00f3wnie\u017c sztuki. Psychoterapia jest leczniczym oddzia\u0142ywaniem, kt\u00f3re wykorzystuje rozmow\u0119 psychologiczn\u0105, zachowania niewerbalne, wzbudzanie emocji i nauk\u0119 nowych zachowa\u0144 w bezpiecznej relacji terapeutycznej, co ma na celu popraw\u0119 funkcjonowania pacjenta w \u017cyciu codziennym. Celem psychoterapii jest zidentyfikowanie \u017ar\u00f3d\u0142a problem\u00f3w, zmniejszenie trudno\u015bci oraz, je\u015bli to mo\u017cliwe, usuni\u0119cie ich przyczyn. Psychoterapia d\u0105\u017cy do korekty zachowa\u0144, proces\u00f3w my\u015blowych oraz modyfikacji osobowo\u015bci.<\/p>\n
Klasyczne definicje psychoterapii odnosz\u0105 si\u0119 do celowego i systematycznego oddzia\u0142ywania psychologicznego, maj\u0105cego na celu zmniejszenie lub eliminacj\u0119 objaw\u00f3w zaburze\u0144 psychicznych, popraw\u0119 funkcjonowania emocjonalnego i spo\u0142ecznego oraz og\u00f3ln\u0105 popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia pacjenta. Proces ten opiera si\u0119 na komunikacji werbalnej i niewerbalnej mi\u0119dzy pacjentem, a terapeut\u0105, odbywa si\u0119 w bezpiecznym i poufnym \u015brodowisku, i jest prowadzony przez wykwalifikowanego specjalist\u0119. Klasyczne definicje psychoterapii podkre\u015blaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c znaczenie relacji terapeutycznej jako kluczowego elementu procesu leczenia. Terapeuta stosuj\u0105c r\u00f3\u017cne techniki i metody, wspiera pacjenta w zrozumieniu i przepracowaniu trudno\u015bci psychicznych, emocjonalnych i behawioralnych, d\u0105\u017c\u0105c do osi\u0105gni\u0119cia trwa\u0142ych zmian w jego \u017cyciu.<\/p>\n
Przez psychoterapi\u0119 rozumiemy zamierzony i systematyczny proces interakcji rozwijany mi\u0119dzy pacjentem i terapeut\u0105 lub grup\u0105 terapeutyczn\u0105 w celu usuwania u tego\u017c pacjenta zaburze\u0144 komunikacji, nieprawid\u0142owych proces\u00f3w psychicznych lub dolegliwo\u015bci somatycznych i uzyskiwanie lepszego przystosowania spo\u0142ecznego. Celem dalszym psychoterapii mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce polepszenie struktury osobowo\u015bci i stymulacja mo\u017cliwo\u015bci rozwojowych pacjenta.<\/p><\/blockquote>\n
(Strojnowski, Psychoterapia, Warszawa 1985, s. 28)<\/p>\n
Psychoterapia jest \u015bwiadomym i zamierzonym zastosowaniem metod klinicznych i oddzia\u0142ywa\u0144 interpersonalnych pochodz\u0105cych z uznanych zasad psychologicznych w celu towarzyszenia ludziom w zmianie ich zachowa\u0144, proces\u00f3w poznawczych, emocji i\/lub innych cech osobowych w kierunku, kt\u00f3ry korzystaj\u0105cy z psychoterapii uwa\u017caj\u0105 za po\u017c\u0105dany.<\/p><\/blockquote>\n
(Norcross, 1990)<\/p>\n
Psychoterapia to rodzaj oddzia\u0142ywa\u0144 psychologicznych maj\u0105cych na celu leczenie \u2013 usuwanie zaburze\u0144, prze\u017cywanych przez jednostk\u0119 lub okre\u015blanych przez jej otoczenie jako choroba. Oddzia\u0142ywa\u0144 wp\u0142ywaj\u0105cych na stan czynno\u015bciowy narz\u0105d\u00f3w, prze\u017cywanie i zachowanie, poprzez zmian\u0119 proces\u00f3w psychicznych chorego w tych zakresach, w kt\u00f3rych jest to niezb\u0119dne do usuni\u0119cia przyczyny i objaw\u00f3w leczonej choroby.<\/p><\/blockquote>\n
(prof dr hab. n. med. Jerzy W. Aleksandrowicz, 1994)<\/p>\n
Psychoterapia maj\u0105ca zastosowanie w lecznictwie jest to taka forma oddzia\u0142ywa\u0144 psychospo\u0142ecznych, kt\u00f3ra ma na celu korekt\u0119 zaburze\u0144 prze\u017cywania i zachowania, ma usun\u0105\u0107 objawy i przyczyny choroby, w tym cechy osobowo\u015bci bior\u0105ce udzia\u0142 w powstawaniu zaburze\u0144 prze\u017cywania. Narz\u0119dziem leczniczym s\u0105 bod\u017ace, kt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142em jest psychoterapeuta<\/a>.
\nOddzia\u0142ywania te, wp\u0142ywaj\u0105ce na stan czynno\u015bciowy narz\u0105d\u00f3w, prze\u017cywanie i zachowanie poprzez zmian\u0119 proces\u00f3w psychicznych chorego, s\u0105 wywierane w ramach relacji interpersonalnej mi\u0119dzy dwoma osobami lub w grupie, w kt\u00f3rej psychoterapeuta r\u00f3wnocze\u015bnie leczy kilka os\u00f3b. Jest zespo\u0142em procedur leczniczych, stosowanych w leczeniu pacjent\u00f3w choruj\u0105cych na zaburzenia, w kt\u00f3rych etiopatogenezie \u2013 zgodnie z obecnym stanem wiedzy \u2013 czynniki psychospo\u0142eczne maj\u0105 istotne znaczenie. Spos\u00f3b leczenia choroby, adekwatny do rodzaju schorzenia, powinien by\u0107 wyznaczany przez wiedz\u0119 o przyczynach i mechanizmach zaburze\u0144 (diagnoz\u0119 indywidualn\u0105, a nie przez nazwanie rodzaju zaburzenia).<\/p><\/blockquote>\n(prof dr hab. n. med. Jerzy W. Aleksandrowicz, 2000)<\/p>\n
Psychoterapia to:
\n– metoda leczenia zaburze\u0144 psychicznych, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 jako okre\u015blone zespo\u0142y objaw\u00f3w, wobec kt\u00f3rych psychoterapia b\u0119dzie podstawow\u0105 metod\u0105 leczenia (np. zaburzenia nerwicowe); ma ju\u017c ponad 100 lat;
\n– metoda pomocnicza w leczeniu innych chor\u00f3b: uzale\u017cnie\u0144, psychoz, chor\u00f3b somatycznych;
\n– \u201etowarzyszenie\u201d ludziom w zmianach, kt\u00f3re tak\u017ce im wydaja si\u0119 po\u017c\u0105dane,
\n– pomoc w modyfikacji postaw utrudniaj\u0105cych rozwi\u0105zywanie trudnych sytuacji,
\n– \u201eeksperckie\u201d wyznaczanie zakresu zmian i potrzebnych do ich osi\u0105gni\u0119cia procedur, rodzaj przewodnictwa w zakresie zmiany samego siebie;<\/p><\/blockquote>\n(Czaba\u0142a, 2000)<\/p>\n
Psychoterapia by\u0142aby zatem wyspecjalizowan\u0105 form\u0105 profesjonalnej pomocy psychologicznej. Ta specjalizacja polega\u0142aby w\u0142a\u015bnie na zwi\u0105zku z medycyn\u0105 i wykorzystaniu pomocy psychologicznej do leczenia \u2013 usuwania zaburze\u0144.<\/p><\/blockquote>\n
(Szczukiewicz 2003)<\/p>\n
Psychoterapia to w najbardziej og\u00f3lnym sensie zastosowanie ka\u017cdej metody, kt\u00f3ra ma \u0142agodz\u0105ce lub lecznicze oddzia\u0142ywanie na wszelkie zaburzenia psychiczne, emocjonalne lub na zachowania. W takim znaczeniu termin ten jest neutralny w stosunku do teorii le\u017c\u0105cej u jego podstaw, zastosowanych metod lub formy i czasu trwania terapii. Jednak\u017ce w praktyce mog\u0105 mie\u0107 miejsce kwestie prawne i zawodowe. W literaturze specjalistycznej termin ten jest prawid\u0142owo u\u017cywany jedynie w\u00f3wczas, gdy psychoterapi\u0119 wykonuje osoba o odpowiednim szkoleniu, stosuj\u0105ca og\u00f3lnie przyj\u0119te metody.<\/p><\/blockquote>\n
(A.S. Reber, E.S. Reber, S\u0142ownik psychologii, polskie wydanie, red. I. Kucz, K. Skar\u017cy\u0144ska, t\u0142um. B. Janasiewicz-Kruszy\u0144ska i in., Scholar, Warszawa 2005, s. 631)<\/p>\n
Psychoterapia bywa traktowana jako pewien rodzaj rozmowy przeprowadzanej przez \u017cyczliwie ustosunkowan\u0105 osob\u0119, jako dawanie rad, wspieranie, pocieszanie, uspokajanie, podnoszenie na duchu tego, kto nie potrafi upora\u0107 si\u0119 ze swoimi k\u0142opotami, po to, by z\u0142agodzi\u0107 jego trudno\u015bci.<\/p><\/blockquote>\n
(L. Grzesiuk, Wst\u0119p, w: Psychoterapia. Teoria. Podr\u0119cznik akademicki, red. L. Grzesiuk, Eneteia, Warszawa 2005, s. 13)<\/p>\n
Psychoterapia jest celowym i planowanym oddzia\u0142ywaniem psychologicznym, zmierzaj\u0105cym do z\u0142agodzenia lub usuni\u0119cia objaw\u00f3w zaburzenia lub (i) do poprawy funkcjonowania psychicznego i spo\u0142ecznego, wspieraj\u0105cym d\u0105\u017cenia jednostki lub rodziny do zdrowia i rozwoju.<\/p><\/blockquote>\n
(www.prp.org.pl, 2023)<\/p>\n
Metaforyczne definicje psychoterapii<\/h2>\n