Zg\u0142aszaj\u0105cy: Joanna Ja\u015bkowiak
\nData wp\u0142ywu: 01-08-2023<\/p>\n
Szanowny Panie Ministrze,<\/p>\n
uregulowanie us\u0142ug psychoterapeutycznych w Polsce jest istotnym i potrzebnym dzia\u0142aniem, jednak rozwi\u0105zania reguluj\u0105ce us\u0142ugi psychoterapeutyczne w Polsce, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem specjalizacji z psychoterapii, powinny by\u0107 oparte na merytorycznych przes\u0142ankach i wynika\u0107 z regulacji wszystkich us\u0142ug psychologicznych, czyli zawodu psychologa.<\/p>\n
W ustawie o niekt\u00f3rych zawodach medycznych zamierza si\u0119 wprowadzi\u0107 przepis zmieniaj\u0105cy ustaw\u0119 o ochronie zdrowia psychicznego poprzez zdefiniowanie psychoterapii \u2013 wyra\u017caj\u0105c si\u0119 w skr\u00f3cie \u2013 jako oddzia\u0142ywania psychologicznego zmierzaj\u0105cego do z\u0142agodzenia lub usuni\u0119cia objaw\u00f3w zaburzenia. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, jako rodzaj oddzia\u0142ywania leczniczego. Zaproponowana definicja wydaje si\u0119 dobra i potrzebna.<\/p>\n
Podobnie jak dobry wydaje si\u0119 kierunek dalszych zmian w przepisach, a mianowicie zdefiniowanie, kto takie \u015bwiadczenia lecznicze mia\u0142by prowadzi\u0107. Niepokoj\u0105ce jest jednak to, \u017ce zamierza si\u0119 uchwali\u0107 przepis, jakoby leczeniem os\u00f3b cierpi\u0105cych na zaburzenia psychiczne mog\u0142y zajmowa\u0107 si\u0119 jakiekolwiek osoby, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142y dowolny kierunek studi\u00f3w i dodatkowe szkolenie podyplomowe. Nie mo\u017cna bagatelizowa\u0107 zaburze\u0144 psychicznych i pogardy dla os\u00f3b cierpi\u0105cych na takie zaburzenia. Nie mo\u017ce by\u0107 tak, aby osoby maj\u0105ce problemy psychiczne, by\u0142y leczone przez ludzi z dowolnym wykszta\u0142ceniem. Leczeniem os\u00f3b cierpi\u0105cych z powodu zaburze\u0144 psychicznych powinien zajmowa\u0107 si\u0119 jednak kto\u015b, kto posiada wykszta\u0142cenie medyczne, lub \u2013 w tym przypadku \u2013 psychologiczne.<\/p>\n
W obowi\u0105zuj\u0105cej ustawie o zawodzie psychologa i samorz\u0105dzie zawodowym psycholog\u00f3w z 2001 r. w art. 4 wymieniono g\u0142\u00f3wne obszary dzia\u0142alno\u015bci zawodowej psycholog\u00f3w, a po\u015br\u00f3d nich \u2013 psychoterapi\u0119. Wydaje si\u0119 to oczywiste, \u017ce w\u0142a\u015bnie psycholodzy powinni by\u0107 uznani jako ci specjali\u015bci, kt\u00f3rych mo\u017cna prawnie oddelegowa\u0107 do \u015bwiadczenia us\u0142ug psychoterapii, czyli terapii psychologicznej, leczenia psychologicznego.<\/p>\n
Jest oczywiste, \u017ce po sko\u0144czeniu studi\u00f3w magisterskich psycholodzy, kt\u00f3rzy chc\u0105 pracowa\u0107 w ochronie zdrowia, kszta\u0142c\u0105 si\u0119 tak\u017ce w psychoterapii podyplomowo. Podobnie jest to oczywiste, \u017ce takie podyplomowe szkolenie realizuj\u0105 lekarze psychiatrzy, kt\u00f3rych akademickie przygotowanie do tej roli jest inne, czyli osadzone w paradygmacie biomedycznym. Pomys\u0142, aby nagle, na szybko wprowadzi\u0107 prawo, \u017ceby leczeniem os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi zaj\u0105\u0142 si\u0119 dos\u0142ownie ka\u017cdy, kto tylko uko\u0144czy jakiekolwiek studia magisterskie i dodatkowo \u201edorobi\u201d sobie kurs podyplomowy psychoterapii \u2013 wydaje si\u0119 po prostu niepokoj\u0105cy i uderzaj\u0105cy w bezpiecze\u0144stwo os\u00f3b chorych, kt\u00f3re wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnej troski od pa\u0144stwa. Wydaje si\u0119 w\u0105tpliwe, aby ktokolwiek chcia\u0142 leczy\u0107 zaburzenia nefrologiczne, onkologiczne czy okulistyczne u osoby, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a jakikolwiek kierunek studi\u00f3w magisterskich i odby\u0142a tylko jakie\u015b szkolenie podyplomowe, dajmy na to z farmakoterapii.<\/p>\n
Podobnie jest te\u017c z propozycj\u0105 specjalizacji z psychoterapii. Specjalizacje w ochronie zdrowia s\u0105 szczeg\u00f3lnym rodzajem kszta\u0142cenia podyplomowego dla zawod\u00f3w, kt\u00f3re posiadaj\u0105 ju\u017c wykszta\u0142cenie kierunkowe i realizuj\u0105 swoje \u015bwiadczenia w ochronie zdrowia (w tym przypadku zdrowia psychicznego). Nie ma \u017cadnych \u015bwiadcze\u0144 specjalistycznych, kt\u00f3re w ochronie zdrowia realizowaliby pedagodzy, historycy, socjolodzy czy geodeci. Nie znajduj\u0119 te\u017c uzasadnienia, dlaczego tytu\u0142 specjalisty psychoterapii m\u00f3g\u0142by przys\u0142ugiwa\u0107 akurat lekarzom dentystom czy po\u0142o\u017cnym. Specjalizowanie si\u0119 w okre\u015blonym obszarze oznacza zg\u0142\u0119bianie, doskonalenie, nie za\u015b przekwalifikowanie zawodowe. Pa\u0144stwo powinno zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo opieki i leczenia os\u00f3b chorych i zaburzonych.<\/p>\n
Propozycja Ministerstwa Zdrowia dotycz\u0105ca utworzenia specjalizacji z psychoterapii wydaje si\u0119 by\u0107 dobrym kierunkiem regulacji. Wa\u017cne dla jako\u015bci oddzia\u0142ywa\u0144 leczniczych i bezpiecze\u0144stwa pacjent\u00f3w jest jednak ograniczenie specjalizacji w ochronie zdrowia do os\u00f3b, kt\u00f3re maj\u0105 odpowiedni\u0105 baz\u0119 w postaci wykszta\u0142cenia w zakresie psychologii i\/lub psychiatrii. Zgodnie z ustaw\u0105 z dnia 24 lutego 2017 r. o uzyskiwaniu tytu\u0142u specjalisty w dziedzinach maj\u0105cych zastosowanie w ochronie zdrowia (art. 46) \u201eminister w\u0142a\u015bciwy do spraw zdrowia okre\u015bli, w drodze rozporz\u0105dzenia kierunki studi\u00f3w, po kt\u00f3rych uko\u0144czeniu mo\u017cna przyst\u0105pi\u0107 do szkolenia specjalizacyjnego w poszczeg\u00f3lnych dziedzinach ochrony zdrowia, uwzgl\u0119dniaj\u0105c aktualny stan wiedzy medycznej, konieczno\u015b\u0107 zapewnienia \u015bwiadcze\u0144 zdrowotnych na odpowiednim poziomie oraz potrzeb\u0119 zabezpieczenia dost\u0119pu do tych \u015bwiadcze\u0144\u201d. Trudno wyobrazi\u0107 sobie kardiologa bez uko\u0144czenia medycyny, psychologa klinicznego bez psychologii czy piel\u0119gniark\u0119 pediatryczn\u0105 bez piel\u0119gniarstwa. Z jakiego\u015b powodu do specjalizacji psychologicznych, a tak\u0105 powinna pozosta\u0107 psychoterapia, zostaj\u0105 dopuszczone osoby bez bazowego wykszta\u0142cenia sp\u00f3jnego ze specjalizacj\u0105. Specjalista w ochronie zdrowia pracuje z pacjentem (nie klientem). Maj\u0105c na uwadze psychoterapi\u0119 jako leczenie os\u00f3b z zaburzeniami psychicznymi, wymagane s\u0105 odpowiednie kompetencje; znajomo\u015b\u0107 psychopatologii, neurobiologicznych podstaw zachowania, psychosomatyki, somatopsychologii, psychologii klinicznej, psychiatrii, a przede wszystkim diagnozy klinicznej i nozologicznej. Zasady oddzia\u0142ywania psychoterapeutycznego wynikaj\u0105 w tym przypadku g\u0142\u00f3wnie z wiedzy klinicznej o pacjencie. Szkolenie psychoterapeutyczne w og\u00f3le nie zajmuje si\u0119 takimi kwestiami. Wsp\u00f3\u0142czesne standardy udzielania \u015bwiadcze\u0144 psychologicznych i medycznych wymagaj\u0105, aby by\u0142a to praktyka oparta na dowodach empirycznych i wynikaj\u0105ca z dowod\u00f3w empirycznych \u2013 fakt\u00f3w ustalonych naukowo. Tym te\u017c szkolenie psychoterapeutyczne si\u0119 nie zajmuje i jest niemo\u017cliwe, aby kto\u015b, kto nie ma za sob\u0105 wykszta\u0142cenia psychologicznego czy medycznego, by\u0142 w stanie ocenia\u0107 badania naukowe dotycz\u0105ce zagadnie\u0144 medycznych i psychologicznych.<\/p>\n
W tworzeniu akt\u00f3w prawnych dotycz\u0105cych specjalizacji z psychoterapii pomini\u0119ty zosta\u0142 g\u0142os \u015brodowiska psycholog\u00f3w, a przecie\u017c \u201epsychoterapia jest celowym i planowanym oddzia\u0142ywaniem psychologicznym\u201d i zgodnie z zapisem w ustawie z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorz\u0105dzie zawodowym psycholog\u00f3w (art. 4) wykonywanie zawodu psychologa polega na \u015bwiadczeniu us\u0142ug psychologicznych, a w szczeg\u00f3lno\u015bci psychoterapii. Nie uwzgl\u0119dnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c kompetencji zawodowych uzyskanych w ramach szkolenia specjalizacyjnego w psychologii klinicznej oraz psychoseksuologii \u2013 s\u0105 to specjalizacje w dziedzinach maj\u0105cych zastosowanie w ochronie zdrowia.<\/p>\n
Ponadto w art. 4 ust. 4 ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. o zawodzie psychologa i samorz\u0105dzie zawodowym psycholog\u00f3w czytamy: \u201eMinister w\u0142a\u015bciwy do spraw zdrowia, po zasi\u0119gni\u0119ciu opinii Krajowej Rady Psycholog\u00f3w, okre\u015bli, w drodze rozporz\u0105dzenia, standardy stosowania psychoterapii przez psycholog\u00f3w wobec os\u00f3b z chorobami i problemami zdrowotnymi okre\u015blonymi w obowi\u0105zuj\u0105cej Mi\u0119dzynarodowej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych og\u0142aszanej przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (WHO)\u201d.<\/p>\n
Nawi\u0105zuj\u0105c do tre\u015bci interpelacji, prosz\u0119 o odpowied\u017a na pytania:<\/p>\n
1. Czy Pan Minister w konsultacjach z przedstawicielami stowarzysze\u0144 i szk\u00f3\u0142 psychoterapeutycznych wykluczy\u0142 konflikt interes\u00f3w po stronie tych\u017ce przedstawicieli? Jakie dzia\u0142ania zosta\u0142y podj\u0119te w celu wykluczenia tego\u017c konfliktu?<\/p>\n
2. Czy Pan Minister posiada informacje m\u00f3wi\u0105ce o kosztach szkolenia w psychoterapii (uwzgl\u0119dniaj\u0105c czteroletni kurs, do\u015bwiadczenie w\u0142asne, superwizje oraz certyfikacj\u0119\/recertyfikacj\u0119)?<\/p>\n
3. W jaki spos\u00f3b Pan Minister argumentuje dopuszczenie do \u015bwiadczenia specjalistycznych us\u0142ug psychologicznych (m.in. psychoterapii) os\u00f3b bez wykszta\u0142cenia psychologicznego? Jakie argumenty logiczne i merytoryczne stanowi\u0105 podstaw\u0119 dla \u015bwiadczenia us\u0142ug psychologicznych przez osoby bez wykszta\u0142cenia psychologicznego?<\/p>\n
4. Czy Pan Minister, konstruuj\u0105c propozycje zapis\u00f3w, uwzgl\u0119dni\u0142 zapisy zawarte w obowi\u0105zuj\u0105cej ustawie o zawodzie psychologa i samorz\u0105dzie zawodowym psycholog\u00f3w (szczeg\u00f3lnie art. 4 ust. 1 i ust. 4) oraz zapisy zawarte w innych regulacjach zawodu\/specjalizacji psycholog\u00f3w?<\/p>\n
5. Czy jest przewidziane ograniczenie dost\u0119pu do specjalizacji (zako\u0144czonej pa\u0144stwowym egzaminem specjalizacyjnym) jedynie do os\u00f3b maj\u0105cych kompetencje (uzyskane w procesie bazowego wykszta\u0142cenia) w obszarze zdrowia psychicznego, czyli magistr\u00f3w psychologii i lekarzy psychiatr\u00f3w?<\/p>\n
6. Czy Pan Minister posiada informacje na temat liczby czynnych zawodowo psycholog\u00f3w oraz ich obszar\u00f3w specjalizowania si\u0119?<\/p>\n
7. Czy Pan Minister posiada wiedz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 liczby aktualnie praktykuj\u0105cych psychoterapeut\u00f3w, maj\u0105cych wykszta\u0142cenie psychologiczne i\/lub lekarsko-psychiatryczne w stosunku do ca\u0142ej liczebno\u015bci os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 psychoterapi\u0105? Je\u015bli tak, to jak wygl\u0105da rozk\u0142ad reprezentant\u00f3w poszczeg\u00f3lnego wykszta\u0142cenia bazowego?<\/p>\n
8. Czy Pan Minister posiada wiedz\u0119, jakie wykszta\u0142cenie procentowo posiadaj\u0105 osoby, kt\u00f3re s\u0105 obecnie kwalifikowane do szkolenia specjalizacyjnego w psychoterapii dzieci i m\u0142odzie\u017cy oraz psychoterapii uzale\u017cnie\u0144?<\/p>\n
9. Czy Pan Minister posiada wiedz\u0119 na temat liczby absolwent\u00f3w psychologii gotowych do szkolenia si\u0119 w zakresie psychoterapii i czy posiada informacje dotycz\u0105ce motywacji stowarzysze\u0144 psychoterapeutycznych w sprawie dost\u0119pu wszelkich magistr\u00f3w do \u015bwiadczenia us\u0142ug psychoterapeutycznych?<\/p>\n
10. Czy zosta\u0142y uwzgl\u0119dnione pog\u0142\u0119biaj\u0105ce si\u0119 braki w kadrze w przypadku przekwalifikowania si\u0119 personelu medycznego, dotychczas niezajmuj\u0105cego si\u0119 zdrowiem psychicznym (szczeg\u00f3lnie piel\u0119gniarek i po\u0142o\u017cnych)?<\/p>\n
11. Jakie dzia\u0142ania zosta\u0142y podj\u0119te w zakresie uregulowania ustawy o zawodzie psychologa i us\u0142ug psychologicznych, uwzgl\u0119dniaj\u0105c dzia\u0142ania poparte argumentami logicznymi i merytorycznymi?<\/p>\n
12. Czy w proponowanej regulacji zosta\u0142o uwzgl\u0119dnione dobro pacjent\u00f3w, a tak\u017ce z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 natury problem\u00f3w psychicznych?<\/p>\n
Z wyrazami szacunku<\/p>\n
Joanna Ja\u015bkowiak<\/p>\n\n\n