Desensytyzacja to proces polegaj\u0105cy na zmniejszaniu wra\u017cliwo\u015bci lub reakcji na okre\u015blone bod\u017ace, szczeg\u00f3lnie na te, kt\u00f3re wcze\u015bniej wywo\u0142ywa\u0142y fizyczn\u0105 lub emocjonaln\u0105 reakcj\u0119. Mechanizm ten mo\u017ce by\u0107 u\u017cywany w procesie terapii, w trakcie kt\u00f3rej osoba stopniowo nara\u017cana jest na bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k lub negatywne emocje, a\u017c do momentu, w kt\u00f3rym te reakcje si\u0119 zmniejszaj\u0105 lub znikaj\u0105. Desensytyzacja okre\u015blana jest r\u00f3wnie\u017c jako odwra\u017cliwianie i odnosi si\u0119 do techniki terapeutycznej stosowanej w psychologii i psychiatrii, maj\u0105cej na celu redukcj\u0119 reakcji l\u0119kowych lub emocjonalnych na okre\u015blone bod\u017ace. Jest cz\u0119sto wykorzystywana w leczeniu fobii, l\u0119k\u00f3w oraz innych zaburze\u0144 emocjonalnych. Proces ten polega na stopniowym wystawianiu osoby na z\u0142agodzone wersje bod\u017ac\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k, zar\u00f3wno w rzeczywisto\u015bci, jak i w wyobra\u017ani, co pomaga zmniejszy\u0107 intensywno\u015b\u0107 reakcji l\u0119kowej. Desensytyzacja mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c odnosi\u0107 si\u0119 do zmniejszenia wra\u017cliwo\u015bci na drastyczne sceny na skutek przyzwyczajenia.<\/p>\n
Desensytyzacja znajduje zastosowanie w terapii ekspozycyjnej i jest skuteczn\u0105 technik\u0105 terapeutyczna stosowan\u0105 g\u0142\u00f3wnie w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych, fobii i zespo\u0142u stresu pourazowego.<\/p>\n
Systematyczna desensytyzacja <\/strong><\/p>\n Polega na stopniowym i systematycznym wystawianiu osoby na bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k, zaczynaj\u0105c od tych najmniej stresuj\u0105cych, a\u017c po te najbardziej stresuj\u0105ce. Proces ten cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 z technikami relaksacyjnymi, takimi jak g\u0142\u0119bokie oddychanie czy progresywne rozlu\u017anianie mi\u0119\u015bni.<\/p>\n Desensytyzacja poprzez ekspozycj\u0119<\/strong><\/p>\n W tej metodzie osoba jest bezpo\u015brednio wystawiana na bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k w kontrolowanym \u015brodowisku, co ma na celu oswojenie si\u0119 z nimi i stopniowe zmniejszenie l\u0119ku. Mo\u017ce by\u0107 stosowana zar\u00f3wno w spos\u00f3b „in vivo” (bezpo\u015brednio w rzeczywisto\u015bci), jak i „in vitro” (poprzez wyobra\u017ani\u0119).<\/p>\n Desensytyzacja przez ruchy ga\u0142ek ocznych (EMDR)<\/strong><\/p>\n Stosowana g\u0142\u00f3wnie w terapii pourazowych zaburze\u0144 stresowych (PTSD). Technika ta polega na \u015bledzeniu ruch\u00f3w ga\u0142ek ocznych terapeuty lub u\u017cyciu innych bod\u017ac\u00f3w dwustronnych (d\u017awi\u0119kowych lub dotykowych), co ma pom\u00f3c w przetwarzaniu i zmniejszaniu traumatycznych wspomnie\u0144.<\/p>\n Systematyczna desensytyzacja znana jest r\u00f3wnie\u017c jako stopniowa ekspozycja lub trening desensytyzacyjny, jest terapeutyczn\u0105 technik\u0105 stosowan\u0105 w psychologii i psychoterapii<\/a>, maj\u0105c\u0105 na celu zmniejszenie lub wyeliminowanie l\u0119k\u00f3w, fobii i innych zaburze\u0144 l\u0119kowych. Metoda ta opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca l\u0119ku mo\u017ce stopniowo stawi\u0107 czo\u0142a swoim l\u0119kom, a w rezultacie przestanie na nie negatywnie reagowa\u0107. Proces ten polega na stopniowym nara\u017caniu pacjenta na bod\u017ace, sytuacje lub my\u015bli, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 l\u0119k, w kontrolowany i systematyczny spos\u00f3b.<\/p>\n Idea systematycznej desensytyzacji wywodzi si\u0119 z teorii warunkowania klasycznego, zaproponowanej przez Iwana Paw\u0142owa, kt\u00f3ry zauwa\u017cy\u0142, \u017ce po pewnym czasie psy przestaj\u0105 reagowa\u0107 na dzwonienie dzwonka przed karmieniem, je\u015bli dzwonienie nie jest ju\u017c skorelowane z jedzeniem. Na podstawie tej teorii ameryka\u0144ski psychiatra Joseph Wolpe<\/a> w latach 50. XX wieku stworzy\u0142 technika terapeutyczn\u0105 – metod\u0119 systematycznej desensytyzacji jako form\u0119 terapii l\u0119k\u00f3w, kt\u00f3ra jest obecnie stosowana w psychoterapii behawioralnej w celu redukcji i kontroli l\u0119k\u00f3w oraz fobii. Jest szczeg\u00f3lnie skuteczna w leczeniu r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w zaburze\u0144 l\u0119kowych i fobii, takich jak\u00a0l\u0119k przed lotem, klaustrofobia czy fobia spo\u0142eczna.<\/p>\nSystematyczna desensytyzacja<\/h2>\n
Mechanizm dzia\u0142ania systematycznej desensytyzacji<\/h2>\n