{"id":327,"date":"2023-09-19T23:04:31","date_gmt":"2023-09-19T21:04:31","guid":{"rendered":"https:\/\/psychologuj.pl\/?p=327"},"modified":"2024-05-31T19:43:30","modified_gmt":"2024-05-31T17:43:30","slug":"rozwoj-psychospoleczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/rozwoj-psychospoleczny\/","title":{"rendered":"Rozw\u00f3j psychos\u00adpo\u0142eczny"},"content":{"rendered":"

Na podsta\u00adwie swych klinicznych obserwacji nad dzie\u0107mi, dorastaj\u0105c\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105, studentami wy\u017cszych uczelni oraz starszymi osobami Erikson (1950) w swej ksi\u0105\u017cce Childhood and Society (Dzieci\u0144stwo a spo\u0142ecze\u0144stwo) wzbogaci\u0142 teori\u0119 rozwoju osobowo\u015bci o trzy wa\u017cne idee. Po pierwsze, przez analogi\u0119 do stadi\u00f3w psychoseksualnych, postulowa\u0142 on psychospo\u0142eczne stadia rozwoju ego, w kt\u00f3rych jednostka kszta\u0142tuje nowe nastawienia wobec siebie samej i innych ludzi ze swego otoczenia. Po drugie, rozw\u00f3j osobowo\u015bci rozpatrywa\u0142 jako proces trwaj\u0105cy nieustannie przez wszys\u00adtkie fazy \u017cycia, a nie jako proces zako\u0144czony w okresie niemowl\u0119ctwa. Po trzecie, stwierdzi\u0142, i\u017c ka\u017cde z tych stadi\u00f3w wymaga nowego poziomu interakcji spo\u0142ecznej, co mo\u017ce zmieni\u0107 przebieg rozwoju osobowo\u015bci albo w kie\u00adrunku pozytywnym, albo negatywnym.<\/p>\n

Erikson zidentyfikowa\u0142 osiem stadi\u00f3w rozwoju psychos\u00adpo\u0142ecznego, okre\u015blaj\u0105cych cykl ludzkiego \u017cycia od niemow\u00adl\u0119ctwa do staro\u015bci. W ka\u017cdym stadium najwa\u017cniejsze znaczenie ma pewien szczeg\u00f3lny konflikt; aczkolwiek nigdy nie zostaje on rozwi\u0105zany raz na zawsze, to jednak musi on by\u0107 rozwi\u0105zany w takim stopniu, aby dana jednostka mog\u0142a upora\u0107 si\u0119 skutecznie z konfliktami powstaj\u0105cymi w p\u00f3\u017aniejszych stadiach.<\/p>\n

Stadia rozwoju psychos\u00adpo\u0142ecznego<\/h2>\n
    \n
  1. Zaufanie<\/strong> – nieufno\u015b\u0107<\/strong> (pierwszy rok \u017cycia; odpowiada stadium oralnemu u Freuda). Zale\u017cnie od jako\u015bci opieki, jak\u0105 otrzymuje niemowl\u0119, uczy si\u0119 ono ufa\u0107 swemu otocze\u00adniu, spostrzega\u0107 je jako uporz\u0105dkowane i przewidywalne lub te\u017c uczy si\u0119 by\u0107 podejrzliwe, l\u0119kliwe i nieufne wobec chaosu i nieprzewidywalno\u015bci otoczenia.<\/li>\n
  2. Autonomia<\/strong> – zw\u0105tpienie<\/strong> (drugi i trzeci rok \u017cycia; odpowiada okresowi analnemu u Freuda). Zale\u017cnie od przebiegu rozwoju zdolno\u015bci ruchowych i umys\u0142owych oraz od tego, czy dziecko mia\u0142o sposobno\u015b\u0107 do manipulo\u00adwania oraz badania otoczenia, powstaje jego poczucie autonomii, adekwatno\u015bci i autokontroli. Nadmierny kryty\u00adcyzm lub ograniczanie mo\u017cliwo\u015bci \u0107wiczenia si\u0119 dziecka w eksploracji i innych zachowaniach sprawiaj\u0105, \u017ce staje si\u0119 ono nie\u015bmia\u0142e i w\u0105tpi we w\u0142asn\u0105 adekwatno\u015b\u0107.<\/li>\n
  3. Inicjatywa<\/strong> – poczucie winy<\/strong> (czwarty i pi\u0105ty rok \u017cycia; odpowiada stadium fallicznemu u Freuda). Zale\u017cnie od sposobu, w jaki rodzice reaguj\u0105 na inicjowan\u0105 przez dziecko aktywno\u015b\u0107 – intelektualn\u0105, jak r\u00f3wnie\u017c rucho\u00adw\u0105-b\u0119dzie ono albo samodzielne i przedsi\u0119biorcze, albo te\u017c pe\u0142ne poczucia winy i przekonane, \u017ce jest niezr\u0119cznym intruzem w \u015bwiecie doros\u0142ych.<\/li>\n
  4. Pracowito\u015b\u0107<\/strong> – poczucie ni\u017cszo\u015bci<\/strong> (sz\u00f3sty do jedena\u00adstego roku \u017cycia; odpowiada fazie latencji w teorii freudo\u00adwskiej, kiedy to dziecko jest najmniej zaabsorbowane sprawami seksualnymi). Zainteresowanie dziecka tym, jak wszystko dzia\u0142a i jak ono samo powinno dzia\u0142a\u0107, prowadzi do ukszta\u0142towania si\u0119 pracowito\u015bci poprzez odkrywanie prawid\u0142owo\u015bci, organizowanie i porz\u0105dkowanie w\u0142asnego \u015bwiata oraz pilno\u015b\u0107. Mo\u017cna wywo\u0142a\u0107 poczucie ni\u017cszo\u015bci u dziecka, gdy te jego wysi\u0142ki s\u0105 odrzucane jako niem\u0105dre, z\u0142o\u015bliwe czy k\u0142opotliwe. W tym w\u0142a\u015bnie stadium oddzia\u0142y\u00adwania spoza domu zaczynaj\u0105 wywiera\u0107 wi\u0119kszy wp\u0142yw na rozw\u00f3j dziecka-przynajmniej u dzieci ameryka\u0144skich z klasy \u015bredniej.<\/li>\n
  5. To\u017csamo\u015b\u0107<\/strong> – przemieszanie r\u00f3l<\/strong> (okres dorastania, od dwunastego do osiemnastego roku \u017cycia). W tym okresie u jednostki zaczyna si\u0119 rozwija\u0107 zdolno\u015b\u0107 spostrzegania zjawisk w r\u00f3\u017cnoraki spos\u00f3b; potrafi ona patrze\u0107 na pewne sprawy z punktu widzenia innej osoby, zachowywa\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnie w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, zgodnie z tym, co wydaje si\u0119 odpowiednie. Odgrywaj\u0105c te r\u00f3\u017cnorodne role, dana osoba musi rozwija\u0107 zintegrowane poczucie swej w\u0142asnej to\u017csa\u00admo\u015bci jako odr\u0119bnej od wszystkich innych, lecz sp\u00f3jnej i mo\u017cliwej dla niej do zaakceptowania. Je\u015bli nie dokona si\u0119 taka „integracja” to\u017csamo\u015bci, to pojawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105ca alternatywa: albo dana jednostka nie wie, kim w\u0142a\u015bciwie jest, albo te\u017c przybiera „negatywn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107” – jak\u0105\u015b rol\u0119 spo\u0142ecznie nieakceptowan\u0105, jak na przyk\u0142ad „dziwaka \u00adnarkomana” lub te\u017c „b\u0142azna klasowego”.<\/li>\n
  6. Intymno\u015b\u0107<\/strong> – izolacja<\/strong> (dojrza\u0142a m\u0142odo\u015b\u0107). Gdy jed\u00adnostka osi\u0105gnie wiek dojrza\u0142y, to jej usi\u0142owania zmierzaj\u0105ce do nawi\u0105zania kontaktu z innymi lud\u017ami mog\u0105 doprowa\u00addzi\u0107 do intymno\u015bci (zwi\u0105zku – seksualnego, emocjonal\u00adnego i moralnego – z innymi osobami) lub do izola\u00adcji – braku bliskich stosunk\u00f3w personalnych.<\/li>\n
  7. Wielkoduszno\u015b\u0107<\/strong> – zaabsorbowanie sob\u0105<\/strong> (wiek \u015bred\u00adni). W tym okresie do\u015bwiadczenia \u017cyciowe jednostki mog\u0105 rozszerzy\u0107 zakres jej zainteresowa\u0144 tak, by nie ogranicza\u0142y si\u0119 do niej samej, lecz obj\u0119\u0142y rodzin\u0119, spo\u0142ecze\u0144stwo lub przysz\u0142e pokolenia. Taka przysz\u0142o\u015bciowa orientacja mo\u017ce si\u0119 nie rozwin\u0105\u0107 i zamiast tego dana osoba, podobnie jak Scrooge w Wieczorze wigilijnym Dickensa, mo\u017ce intereso\u00adwa\u0107 si\u0119 tylko sprawami materialnymi i w\u0142asnym dobroby\u00adtem.<\/li>\n
  8. Poczucie spe\u0142nienia<\/strong> – rozpacz<\/strong> (wiek starczy). W tym ostatnim stadium \u017cycia cz\u0142owiek spogl\u0105da wstecz, na to wszystko, co by\u0142o, i w prz\u00f3d-na niewiadom\u0105 \u015bmierci. W wyniku rozwi\u0105za\u0144 dokonanych na ka\u017cdym z poprzednich stadi\u00f3w mo\u017ce cieszy\u0107 si\u0119 spe\u0142nieniem \u017cycia, maj\u0105c poczu\u00adcie zadowolenia z siebie. Lecz rozpacz zagl\u0105da w oczy temu, kto stwierdza, \u017ce \u017ale pokierowa\u0142 swoim \u017cyciem i \u017ce by\u0142o ono niezadowalaj\u0105ce. Jest zbyt p\u00f3\u017ano, by patrze\u0107 wstecz z gniewem lub w przysz\u0142o\u015b\u0107 z nadziej\u0105 i cykl \u017cycia takiej osoby ko\u0144czy si\u0119 j\u0119kiem rozpaczy.<\/li>\n<\/ol>\n

    Poniewa\u017c nasz \u015bwiat zmienia si\u0119 coraz szybciej, staj\u0105c si\u0119 zar\u00f3wno mniej stabilnym, jak i bardziej z\u0142o\u017conym, przeto wydaje si\u0119, i\u017c „kryzysy to\u017csamo\u015bci”, kt\u00f3re prze\u017cywa tak wiele os\u00f3b, lepiej mo\u017cna zrozumie\u0107 w \u015bwietle takich pogl\u0105d\u00f3w, jak pogl\u0105dy Eriksona, ni\u017c w \u015bwietle bardziej tradycyjnych pogl\u0105d\u00f3w Freuda, kt\u00f3re wywodz\u0105 si\u0119 ze wzgl\u0119dnie statycznej koncepcji tradycyjnych problem\u00f3w, jakie przed jednostk\u0105 stawia jej spo\u0142eczne i fizyczne \u015brodo\u00adwisko.<\/p>\n\n\n

    \n \n
    \n \n
    \n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
    \n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n
    \n \n\n
    <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
    \n Ocena 5\/5 - (1 g\u0142os\u00f3w) <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Na podsta\u00adwie swych klinicznych obserwacji nad dzie\u0107mi, dorastaj\u0105c\u0105 m\u0142odzie\u017c\u0105, studentami wy\u017cszych uczelni oraz starszymi osobami Erikson (1950) w swej ksi\u0105\u017cce Childhood and Society (Dzieci\u0144stwo a spo\u0142ecze\u0144stwo) wzbogaci\u0142 teori\u0119 rozwoju osobowo\u015bci o trzy wa\u017cne idee. Po pierwsze, przez analogi\u0119 do stadi\u00f3w psychoseksualnych, postulowa\u0142 on psychospo\u0142eczne stadia rozwoju ego, w kt\u00f3rych jednostka kszta\u0142tuje nowe nastawienia wobec siebie samej i innych ludzi ze swego otoczenia. Po drugie, rozw\u00f3j osobowo\u015bci rozpatrywa\u0142 jako proces trwaj\u0105cy nieustannie przez wszys\u00adtkie fazy \u017cycia, a nie jako proces zako\u0144czony w okresie niemowl\u0119ctwa. Po trzecie, stwierdzi\u0142, i\u017c ka\u017cde z tych stadi\u00f3w wymaga nowego poziomu interakcji spo\u0142ecznej, co mo\u017ce zmieni\u0107 przebieg … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":773,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-327","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=327"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/327\/revisions\/774"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}