osobowo\u015b\u0107<\/a> nie jako co\u015b, co tkwi w danej osobie, lecz jako „wzgl\u0119dnie trwa\u0142y uk\u0142ad (pattern) powtarzaj\u0105cych si\u0119 sytuacji interpersonalnych, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 \u017cycie ludzkie” (1953). Osobowo\u015b\u0107 oznacza zatem dla niego sta\u0142o\u015b\u0107 nie pod wzgl\u0119dem cech wewn\u0119trznych, lecz pod wzgl\u0119dem tego, jak dana osoba zachowuje si\u0119 w stosunku do innych ludzi. Aby jednak osobowo\u015b\u0107 przejawi\u0142a si\u0119, ci inni ludzie nie musz\u0105 by\u0107 obecni fizycznie (ani te\u017c nawet nie potrzebuj\u0105 istnie\u0107 rzeczywi\u015bcie), poniewa\u017c dana osoba mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcj\u0119 z lud\u017ami zar\u00f3wno w rzeczywisto\u015bci, jak i w wyobra\u017ani. Na przyk\u0142ad ludzie potrafi\u0105 „prze\u017cuwa\u0107” d\u0142ugo w my\u015bli to, co „powinni powiedzie\u0107” policjantowi, kt\u00f3ry ich zatrzyma\u0142, lub mog\u0105 nawet prze\u017cywa\u0107 w wyobra\u017ani interakcj\u0119 z fikcyjn\u0105 postaci\u0105 z ksi\u0105\u017cki czy filmu.<\/p>\nSta\u0142o\u015b\u0107 zachowania<\/h2>\n
Dla wyja\u015bnienia sta\u0142o\u015bci zachowania interpersonalnego Sullivan wprowadzi\u0142 poj\u0119cie „dynamizmu” i „personifika\u00adcji”. Dynamizm jest d\u0142ugotrwa\u0142ym, powtarzaj\u0105cym si\u0119 wzorcem zachowania (inni teoretycy nazywaj\u0105 prawie to samo nawykiem). Na przyk\u0142ad o kim\u015b, kto zazwyczaj zachowuje si\u0119 we wrogi spos\u00f3b wobec pewnej osoby czy grupy os\u00f3b, m\u00f3wi si\u0119, \u017ce przejawia dynamizm wrogo\u015bci; osoba, kt\u00f3ra sk\u0142onna jest nawi\u0105zywa\u0107 lubie\u017cne stosunki, przejawia dynamizm lubie\u017cno\u015bci itd. Dynamizmem mo\u017ce by\u0107 ka\u017cda nawykowa reakcja, czy to w formie postawy, uczucia, czy te\u017c skierowanego na zewn\u0105trz dzia\u0142ania.<\/p>\n
Szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym dynamizmem jest system ja (self system), kt\u00f3ry wed\u0142ug Sullivana rozwija si\u0119, gdy dana jednostka uczy si\u0119 unika\u0107 zagro\u017cenia w\u0142asnego bezpie\u00adcze\u0144stwa. Uczy si\u0119 ona na przyk\u0142ad, \u017ce je\u015bli robi to, co podoba si\u0119 jej rodzicom, w\u00f3wczas nie zostanie ukarana. Nast\u0119pnie zaczyna wi\u0119c stosowa\u0107 nawykowe „\u015brodki bez\u00adpiecze\u0144stwa”, kt\u00f3re na pewne formy zachowania („dobre” ja) pozwalaj\u0105, innych za\u015b („z\u0142e” ja) – zakazuj\u0105.<\/p>\n
Personifikacja jest to wyobra\u017cenie, jakie dana osoba ma o kim\u015b innym. Jest to zesp\u00f3\u0142 uczu\u0107, postaw i pogl\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re w du\u017cej mierze determinuj\u0105 zachowanie danej osoby wobec tego kogo\u015b. Personifikacje wyuczone w niemowl\u0119c\u00adtwie mog\u0105 pozostawa\u0107 nietkni\u0119te i wp\u0142ywa\u0107 na reakcje doros\u0142ej osoby wobec ludzi. Dzieci, kt\u00f3re personifikuj\u0105 swego ojca na przyk\u0142ad jako apodyktycznego i wrogiego, mog\u0105 zacz\u0105\u0107 personifikowa\u0107 innych starszych m\u0119\u017cczyzn jako apodyktycznych i b\u0119d\u0105 wobec tego reagowa\u0107 na niekt\u00f3rych nauczycieli i pracodawc\u00f3w, jak gdyby byli oni apodyktyczni i wrodzy, niezale\u017cnie od tego, czy w rzeczy\u00adwisto\u015bci s\u0105 tacy, czy te\u017c nie. Personifikacj\u0119 wsp\u00f3ln\u0105 dla pewnej grupy ludzi Sullivan nazwa\u0142 stereotypem. Oto przyk\u0142ady stereotyp\u00f3w cz\u0119sto spotykanych w kulturze ameryka\u0144skiej: „d\u0142ugow\u0142osy radykalny student” „intelek\u00adtualista w wie\u017cy z ko\u015bci s\u0142oniowej”, „dobrze zapowiadaj\u0105cy si\u0119 m\u0142ody pracownik na kierowniczym stanowisku, maj\u0105cy dom w dzielnicy podmiejskiej” oraz „m\u0119ska, szowini\u00adstyczna \u015bwinia”.<\/p>\n
Stadia rozwoju osobowo\u015bci<\/h2>\n
Sullivan okre\u015bli\u0142 siedem stadi\u00f3w rozwoju osobowo\u015bci wyst\u0119puj\u0105cych w spo\u0142ecze\u0144stwach zachodniej Europy.<\/p>\n
a) niemowl\u0119ctwo,
\nb) dzieci\u0144stwo,
\nc) okres p\u00f3\u017anego dzieci\u0144stwa (juvenile era),
\nd) preadolescencja,
\ne) wczesny okres dojrzewania,
\nf) p\u00f3\u017any okres dojrzewania,
\ng) dojrza\u0142o\u015b\u0107<\/p>\n
Nacisk k\u0142adzie si\u0119 tu na rodzaj stosunk\u00f3w interper\u00adsonalnych oraz na spos\u00f3b my\u015blenia, kt\u00f3ry staje si\u0119 mo\u017cliwy po osi\u0105gni\u0119ciu okre\u015blonego stadium. Sullivan przyznawa\u0142, \u017ce w innych spo\u0142ecze\u0144stwach proces ten mo\u017ce przebiega\u0107 nieco inaczej.<\/p>\n
Aczkolwiek Sullivan przywi\u0105zywa\u0142 du\u017c\u0105 wag\u0119 do wp\u0142ywu czynnik\u00f3w spo\u0142ecznych na rozw\u00f3j osobowo\u015bci, to jednak uznawa\u0142 on tak\u017ce potencjalny wp\u0142yw jednostek na spo\u0142ecze\u0144stwo. Cz\u0119sto krytykowa\u0142 wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo, daj\u0105c wyraz przekonaniu, i\u017c pod wieloma wzgl\u0119dami wp\u0142ywa ono na rozw\u00f3j osobowo\u015bci w spos\u00f3b sprzeczny z osobistymi potrzebami ludzi i hamuje raczej, ni\u017c u\u0142atwia, pe\u0142n\u0105 realizacj\u0119 potencjalnych mo\u017cliwo\u015bci ludzkich. Jednocze\u015bnie, poniewa\u017c by\u0142 przekonany, \u017ce ludzie pozostaj\u0105 elastyczni przez ca\u0142e \u017cycie, przeto optymi\u00adstycznie zapatrywa\u0142 si\u0119 na ich szans\u0119 \u017cycia w zgodzie z nakazami spo\u0142ecze\u0144stwa, o ile nie zacznie ono dzia\u0142a\u0107 w spos\u00f3b tak irracjonalny i represjonuj\u0105cy, \u017ce jednostki b\u0119d\u0105 usi\u0142owa\u0142y raczej je zmienia\u0107, ni\u017c po prostu przystosowywa\u0107 si\u0119 do niego.<\/p>\n\n\n
\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n
Twoja ocena<\/span>\n <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spo\u0142eczna koncepcja Sullivana Sullivan podobnie jak Freud, stwierdzi\u0142, \u017ce napi\u0119cie wynikaj\u0105ce z niezaspokojenia potrzeb fizjologicznych cz\u0119sto sk\u0142ania ludzi do dzia\u0142ania. Jednak\u017ce, w odr\u00f3\u017cnieniu od Freuda, by\u0142 on przekonany, \u017ce nasze podstawowe potrzeby nie maj\u0105 charakteru biologicz\u00adnego, lecz wywodz\u0105 si\u0119 z interakcji z lud\u017ami, i \u017ce te ukszta\u0142towane interpersonalnie cechy „ludzkie” mog\u0105 bez\u00adpo\u015brednio oddzia\u0142ywa\u0107 na funkcjonowanie fizjologiczne lub modyfikowa\u0107 je. Na przyk\u0142ad w wi\u0119kszo\u015bci kultur istniej\u0105 mniej lub bardziej wypracowane zbiory regu\u0142, okre\u015blaj\u0105cych kiedy i w jaki spos\u00f3b mo\u017cna je\u015b\u0107, wydala\u0107 itd. Sullivan posun\u0105\u0142 si\u0119 tak daleko, \u017ce zidentyfikowa\u0142 osobowo\u015b\u0107 nie jako co\u015b, co tkwi w danej osobie, lecz jako „wzgl\u0119dnie … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":775,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=324"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3035,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/324\/revisions\/3035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}