{"id":2909,"date":"2025-03-08T09:44:01","date_gmt":"2025-03-08T08:44:01","guid":{"rendered":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/?p=2909"},"modified":"2025-07-01T15:44:57","modified_gmt":"2025-07-01T13:44:57","slug":"jakie-sa-choroby-psychiczne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/jakie-sa-choroby-psychiczne\/","title":{"rendered":"Jakie s\u0105 choroby psychiczne?"},"content":{"rendered":"

Cho\u0107 okre\u015blenia „choroba psychiczna<\/strong><\/em>” oraz „zaburzenie psychiczne<\/strong><\/em>” cz\u0119sto u\u017cywane s\u0105 zamiennie, to istniej\u0105 mi\u0119dzy nimi pewne istotne r\u00f3\u017cnice w znaczeniu i obszarze stosowania. Termin choroba psychiczna odnosi si\u0119 zwykle do powa\u017cniejszych, przewlek\u0142ych stan\u00f3w, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105 na funkcjonowanie osoby. W praktyce klinicznej cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 termin „zaburzenie psychiczne”, poniewa\u017c nie ka\u017cda diagnoza oznacza chorob\u0119 w klasycznym medycznym znaczeniu.<\/p>\n

Choroby psychiczne definiuje si\u0119 jako wzorce lub schematy zachowa\u0144, my\u015blenia, odczuwania, postrzegania oraz innych proces\u00f3w umys\u0142owych i interakcji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re powoduj\u0105 cierpienie lub trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu osoby nimi dotkni\u0119tej. Objawy mog\u0105 by\u0107 \u0142agodne lub ci\u0119\u017ckie, czasami znacznie utrudniaj\u0105c codzienne \u017cycie. Do chor\u00f3b psychicznych zaliczane s\u0105: schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa. Choroby psychiczne cz\u0119sto wymagaj\u0105 d\u0142ugoterminowego leczenia, w tym farmakoterapii i terapii specjalistycznej.<\/p>\n

Zaburzenie psychiczne jest poj\u0119ciem szerszym i obejmuje zar\u00f3wno \u0142agodniejsze, jak i powa\u017cniejsze stany psychiczne. Zaburzenia psychiczne mog\u0105 by\u0107 tymczasowe lub przewlek\u0142e, ale nie zawsze prowadz\u0105 do g\u0142\u0119bokiej dezorganizacji funkcjonowania. Do zaburze\u0144 psychicznych zaliczane s\u0105: zaburzenia l\u0119kowe, depresja, fobie, zaburzenia osobowo\u015bci.<\/p>\n

Choroby psychiczne i zaburzenia psychiczne to zaburzenia funkcjonowania psychicznego, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na my\u015bli, emocje i zachowanie cz\u0142owieka. Mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cne przyczyny, w tym genetyczne, biologiczne, \u015brodowiskowe i psychologiczne. Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna oferuje r\u00f3\u017cne metody leczenia, w tym terapi\u0119 farmakologiczn\u0105 i psychoterapi\u0119. Wczesna i trafna diagnoza oraz odpowiednia pomoc mog\u0105 znacz\u0105co poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia os\u00f3b cierpi\u0105cych na choroby i zaburzenia psychiczne.<\/p>\n

Zaburzenia nastroju<\/h2>\n

Depresja \u2013 przewlek\u0142e obni\u017cenie nastroju, utrata rado\u015bci \u017cycia.
\nChoroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) \u2013 naprzemienne epizody depresji i manii.
\nDystymia \u2013 przewlek\u0142a, \u0142agodniejsza forma depresji.
\nCyklotymia \u2013 \u0142agodniejsze wahania nastroju przypominaj\u0105ce CHAD.
\nSezonowe zaburzenie afektywne (SAD) \u2013 depresja zale\u017cna od p\u00f3r roku.<\/p>\n

Zaburzenia l\u0119kowe<\/h2>\n

Zesp\u00f3\u0142 l\u0119ku uog\u00f3lnionego (GAD) \u2013 chroniczny, nadmierny niepok\u00f3j.
\nZaburzenie paniczne \u2013 nag\u0142e, intensywne napady l\u0119ku.
\nFobia spo\u0142eczna \u2013 silny l\u0119k przed ocen\u0105 spo\u0142eczn\u0105.
\nAgorafobia \u2013 l\u0119k przed otwart\u0105 przestrzeni\u0105 i t\u0142umem.
\nSpecyficzne fobie \u2013 irracjonalny strach przed konkretnymi obiektami\/sytuacjami.
\nHipochondria \u2013 nadmierna obawa o w\u0142asne zdrowie.
\nZesp\u00f3\u0142 depersonalizacji-derealizacji \u2013 uczucie odrealnienia siebie i otoczenia.
\nZaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) \u2013 nawracaj\u0105ce obsesje i kompulsje.
\nDysmorfofobia \u2013 obsesyjna koncentracja na wyimaginowanych wadach cia\u0142a.
\nPatologiczne zbieractwo \u2013 patologiczne gromadzenie przedmiot\u00f3w.<\/p>\n

Zaburzenia psychotyczne<\/h2>\n

Schizofrenia \u2013 halucynacje, urojenia, zaburzenia my\u015blenia.
\nSchizofreniformia \u2013 kr\u00f3tkotrwa\u0142e objawy schizofrenii.
\nZaburzenie schizoafektywne \u2013 schizofrenia + objawy afektywne.
\nParanoja \u2013 nadmierna podejrzliwo\u015b\u0107, urojenia prze\u015bladowcze.
\nZesp\u00f3\u0142 Cotarda \u2013 urojenia o w\u0142asnej \u015bmierci lub nieistnieniu.<\/p>\n

Zaburzenia osobowo\u015bci<\/h2>\n

Osobowo\u015b\u0107 borderline \u2013 niestabilno\u015b\u0107 emocji i relacji.
\nOsobowo\u015b\u0107 antyspo\u0142eczna \u2013 brak empatii, sk\u0142onno\u015b\u0107 do manipulacji.
\nOsobowo\u015b\u0107 narcystyczna \u2013 nadmierne poczucie w\u0142asnej warto\u015bci.
\nOsobowo\u015b\u0107 unikaj\u0105ca \u2013 silny l\u0119k przed odrzuceniem.
\nOsobowo\u015b\u0107 zale\u017cna \u2013 nadmierna potrzeba bycia wspieranym.
\nOsobowo\u015b\u0107 schizotypowa \u2013 ekscentryczne my\u015blenie i zachowanie.
\nOsobowo\u015b\u0107 paranoiczna \u2013 podejrzliwo\u015b\u0107, brak zaufania do innych.
\nZesp\u00f3\u0142 M\u00fcnchhausena \u2013 celowe wywo\u0142ywanie objaw\u00f3w choroby.<\/p>\n

Zaburzenia od\u017cywiania<\/h2>\n

Anoreksja \u2013 ekstremalny l\u0119k przed przybraniem na wadze.
\nBulimia \u2013 napady objadania si\u0119 i prowokowanie wymiot\u00f3w.
\nZesp\u00f3\u0142 kompulsywnego objadania si\u0119 \u2013 napady jedzenia bez kontroli.<\/p>\n

Zaburzenia snu<\/h2>\n

Bezsenno\u015b\u0107 \u2013 trudno\u015bci z zasypianiem i utrzymaniem snu<\/a>.
\nNarkolepsja \u2013 nag\u0142e zasypianie w ci\u0105gu dnia.
\nParasomnie \u2013 lunatykowanie, koszmary, zaburzenia snu REM.<\/p>\n

Zaburzenia zwi\u0105zane ze stresem<\/h2>\n

Zesp\u00f3\u0142 stresu pourazowego (PTSD) \u2013 trauma, retrospekcje, koszmary.
\nZaburzenie adaptacyjne \u2013 trudno\u015bci z dostosowaniem do zmian.<\/p>\n

Zaburzenia neurokognitywne<\/h2>\n

Demencja \u2013 utrata pami\u0119ci i funkcji poznawczych.
\nChoroba Alzheimera \u2013 post\u0119puj\u0105ca degeneracja m\u00f3zgu.<\/p>\n

Zaburzenia neurorozwojowe<\/h2>\n

ADHD \u2013 deficyt uwagi, nadpobudliwo\u015b\u0107.
\nAutyzm (ASD) \u2013 trudno\u015bci w komunikacji i interakcjach spo\u0142ecznych.
\nZesp\u00f3\u0142 Aspergera \u2013 \u0142agodniejsza forma autyzmu.
\nDysleksja \u2013 trudno\u015bci z czytaniem i pisaniem.<\/p>\n

Zaburzenia zwi\u0105zane z uzale\u017cnieniami<\/h2>\n

Uzale\u017cnienie od alkoholu \u2013 kompulsywne picie alkoholu.
\nUzale\u017cnienie od narkotyk\u00f3w \u2013 silna potrzeba za\u017cywania substancji.
\nUzale\u017cnienie od hazardu \u2013 niekontrolowane obstawianie.
\nUzale\u017cnienie od internetu \u2013 kompulsywne korzystanie z sieci.
\nUzale\u017cnienie od seksu \u2013 niekontrolowany pop\u0119d seksualny.<\/p>\n

Organiczne zaburzenia psychiczne<\/h2>\n

Katatonia \u2013 zaburzenia ruchowe, skrajna sztywno\u015b\u0107 lub pobudzenie.<\/p>\n

Inne zaburzenia psychiczne<\/h2>\n

Zesp\u00f3\u0142 Tourette\u2019a \u2013 tiki ruchowe i wokalne.<\/p>\n

Klasyfikacje chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych<\/h2>\n

Klasyfikacje chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych to systemy diagnostyczne stosowane w psychiatrii do opisu i diagnostyki r\u00f3\u017cnych objaw\u00f3w oraz ich zespo\u0142\u00f3w o charakterze klinicznym. Na temat zaburze\u0144 psychicznych powsta\u0142o tysi\u0105ce prac i tekst\u00f3w, z kt\u00f3rych najstarsze datuj\u0105 si\u0119 na V wiek przed nasz\u0105 er\u0105, a wi\u0119c nie maj\u0105 stricte naukowego charakteru. Autorzy tych pierwszych w historii psychologicznych publikacji cz\u0119sto wyja\u015bniali anomalie w ludzkim zachowaniu jako efekty dzia\u0142ania si\u0142 nadprzyrodzonych. Leczenie polega\u0142o na pr\u00f3bach wyp\u0119dzania demon\u00f3w z umys\u0142\u00f3w chorych os\u00f3b lub ich paleniem na stosie.<\/p>\n

W staro\u017cytnej Grecji, gdzie lekarze starali si\u0119 wyja\u015bnia\u0107 przyczyny zaburze\u0144 psychicznych w kontek\u015bcie biologicznym, co stanowi\u0142o pewien post\u0119p i odej\u015bcie od wyja\u015bnie\u0144 o charakterze metafizycznym.\u00a0 lecz . Niemniej jednak, przez d\u0142u\u017cszy okres czasu dominuj\u0105cym pogl\u0105dem na temat genezy chor\u00f3b psychicznych by\u0142 ten o op\u0119taniu. Dopiero w XX wieku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 rozw\u00f3j nowoczesnej psychiatrii. Naukowcy zidentyfikowali pierwsze neuroprzeka\u017aniki i zacz\u0119to opracowa\u0107 klasyfikacje zaburze\u0144 psychicznych. Dwie dominuj\u0105ce obecnie klasyfikacje chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych to DSM-IV (i upowszechniaj\u0105ca si\u0119 teraz jego rewizja DSM-V) opracowana przez Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychiatryczne oraz ICD-10 (rewizja w postaci ICD-11) stworzone przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia.<\/p>\n

Klasyfikacja chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych<\/h2>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne klasyfikacje chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych to systemy strukturyzowanego opisu i kategoryzacji r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w problem\u00f3w zdrowia psychicznego, kt\u00f3re pomagaj\u0105 lekarzom, psychoterapeutom, badaczom i innym specjalistom w diagnozowaniu, leczeniu i badaniu tych stan\u00f3w. Klasyfikacje te dostarczaj\u0105 ram pracy dla opisu objaw\u00f3w, przyczyn i kryteri\u00f3w diagnostycznych, co umo\u017cliwia jednolite i sp\u00f3jne podej\u015bcie do rozpoznawania i badania r\u00f3\u017cnych zaburze\u0144 psychicznych.<\/p>\n

Klasyfikacje chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych s\u0105 istotne dla zapewnienia jednolitego podej\u015bcia do diagnozy, bada\u0144 i leczenia problem\u00f3w zdrowia psychicznego. Pomagaj\u0105 zrozumie\u0107, jakie objawy s\u0105 charakterystyczne dla r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w psychicznych oraz jakie s\u0105 podobie\u0144stwa i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

Jak klasyfikujemy zaburzenia psychiczne?<\/h2>\n

Zaburzenia psychiczne mo\u017cna skr\u00f3towo podzieli\u0107 na psychozy oraz zaburzenia niepsychotyczne. Psychozy obejmuj\u0105 stany, w kt\u00f3rych pacjenci do\u015bwiadczaj\u0105 uroje\u0144, zaburze\u0144 emocji i nastroju oraz halucynacji. Zaburzeniami niepsychotycznymi s\u0105 natomiast zaburzenia l\u0119kowe, upo\u015bledzenia umys\u0142owe, zaburzenia osobowo\u015bci i uzale\u017cnienia. Jednak taka klasyfikacja nie jest w 100% prawid\u0142owa, poniewa\u017c w niekt\u00f3rych przypadkach zaburze\u0144 niepsychotycznych mo\u017cna dostrzec objawy psychoz.<\/p>\n

Najwa\u017cniejszymi klasyfikacjami chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych s\u0105 DSM (Diagnostyczny i Statystyczny Podr\u0119cznik Zaburze\u0144 Psychicznych) oraz ICD (Mi\u0119dzynarodowa Klasyfikacja Chor\u00f3b) wydawane przez WHO.<\/p>\n

DSM<\/h3>\n
    \n
  • DSM jest opracowany przez Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychiatryczne i jest powszechnie stosowany w Stanach Zjednoczonych oraz w innych krajach.<\/li>\n
  • DSM skupia si\u0119 na dok\u0142adnym opisie kryteri\u00f3w diagnostycznych dla r\u00f3\u017cnych zaburze\u0144 psychicznych.<\/li>\n
  • Ka\u017cda edycja DSM dostarcza aktualizacji opis\u00f3w i kryteri\u00f3w diagnostycznych w oparciu o najnowsze badania i wiedz\u0119 naukow\u0105.<\/li>\n
  • DSM jest wykorzystywany do diagnozowania zaburze\u0144 psychicznych w praktyce klinicznej, badaniach naukowych i planowaniu terapii.<\/li>\n<\/ul>\n

    ICD<\/h3>\n
      \n
    • ICD jest opracowywany przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia (WHO) i jest u\u017cywany na ca\u0142ym \u015bwiecie jako standardowa klasyfikacja r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, w tym tak\u017ce chor\u00f3b psychicznych.<\/li>\n
    • ICD zawiera szeroki zakres informacji o r\u00f3\u017cnych chorobach i stanach zdrowia, nie tylko psychicznych.<\/li>\n
    • Klasyfikacja ta s\u0142u\u017cy do monitorowania zdrowia na skal\u0119 globaln\u0105 oraz do planowania dzia\u0142a\u0144 zdrowotnych i opieki medycznej.<\/li>\n<\/ul>\n

      Wsp\u00f3lne cechy klasyfikacji chor\u00f3b i zaburze\u0144 psychicznych<\/h2>\n
        \n
      • Struktura i organizacja – obie klasyfikacje prezentuj\u0105 sp\u00f3jny system kategorii, kt\u00f3ry umo\u017cliwia lekarzom i innym specjalistom \u0142atwe por\u00f3wnywanie objaw\u00f3w pacjenta z odpowiednimi kryteriami diagnostycznymi.<\/li>\n
      • Opis objaw\u00f3w i kryteri\u00f3w diagnostycznych – klasyfikacje zawieraj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe opisy objaw\u00f3w, kt\u00f3re musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione w celu postawienia konkretnej diagnozy.<\/li>\n
      • Zaktualizowane wydania – zar\u00f3wno DSM, jak i ICD s\u0105 regularnie aktualizowane, aby odzwierciedla\u0107 nowe odkrycia naukowe i zmiany w spo\u0142ecze\u0144stwie. Obecnie obowi\u0105zuj\u0105ce wydania to DSM-5 i ICD-11<\/strong><\/li>\n
      • Zastosowanie kliniczne – klasyfikacje s\u0142u\u017c\u0105 jako narz\u0119dzia diagnostyczne w praktyce klinicznej, ale tak\u017ce jako punkt odniesienia dla bada\u0144 naukowych i analiz epidemiologicznych.<\/li>\n
      • Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzynarodowa – ICD ma zasi\u0119g mi\u0119dzynarodowy i jest szeroko akceptowany jako standard klasyfikacji chor\u00f3b i zaburze\u0144 na skal\u0119 globaln\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n

        Klasyfikacja DSM bardziej koncentruje si\u0119 na objawach zaburzenia, zawiera wytyczne dotycz\u0105ce zar\u00f3wno diagnozy, jak i terapii pacjenta. Z kolei ICD jest bardziej obszerna, co daje lekarzom wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0119, a podzia\u0142 opiera si\u0119 bardziej na przyczynach zaburze\u0144 ni\u017c ich przebiegu. Jednak specjali\u015bci zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce obie klasyfikacje nie s\u0105 w pe\u0142ni wyczerpuj\u0105ce, czego dowodem s\u0105 pacjenci cierpi\u0105cych na schorzenia psychiczne niewchodz\u0105ce w te ramy diagnostyczne \u017cadnego z tych narz\u0119dzi.<\/p>\n\n\n

        \n \n
        \n \n
        \n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
        \n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n
        \n \n\n
        <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
        \n Ocena 5\/5 - (1 g\u0142os\u00f3w) <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Cho\u0107 okre\u015blenia „choroba psychiczna” oraz „zaburzenie psychiczne” cz\u0119sto u\u017cywane s\u0105 zamiennie, to istniej\u0105 mi\u0119dzy nimi pewne istotne r\u00f3\u017cnice w znaczeniu i obszarze stosowania. Termin choroba psychiczna odnosi si\u0119 zwykle do powa\u017cniejszych, przewlek\u0142ych stan\u00f3w, kt\u00f3re znacz\u0105co wp\u0142ywaj\u0105 na funkcjonowanie osoby. W praktyce klinicznej cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 termin „zaburzenie psychiczne”, poniewa\u017c nie ka\u017cda diagnoza oznacza chorob\u0119 w klasycznym medycznym znaczeniu. Choroby psychiczne definiuje si\u0119 jako wzorce lub schematy zachowa\u0144, my\u015blenia, odczuwania, postrzegania oraz innych proces\u00f3w umys\u0142owych i interakcji spo\u0142ecznych, kt\u00f3re powoduj\u0105 cierpienie lub trudno\u015bci w codziennym funkcjonowaniu osoby nimi dotkni\u0119tej. Objawy mog\u0105 by\u0107 \u0142agodne lub ci\u0119\u017ckie, czasami znacznie utrudniaj\u0105c codzienne \u017cycie. Do … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2950,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2909","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2909"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3070,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2909\/revisions\/3070"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}