Pograniczne zaburzenie osobowo\u015bci typu borderline, osobowo\u015b\u0107 chwiejna emocjonalnie podtypu granicznego, zaburzenia z pogranicza zaburze\u0144 psychotycznych i nerwicowych, osobowo\u015b\u0107 graniczna, zaburzenia osobowo\u015bci typu borderline, osobowo\u015b\u0107 z pogranicza – to wszystko synonimy osobowo\u015bci borderline \u2013 jednego z rodzaj\u00f3w zaburze\u0144 osobowo\u015bci, kt\u00f3rego charakterystycznymi cechami s\u0105: labilno\u015b\u0107 nastroju, niestabilny obraz siebie, napady intensywnego gniewu, niestabilnymi zwi\u0105zkami interpersonalnymi z towarzysz\u0105c\u0105 im du\u017c\u0105 emocjonalno\u015bci\u0105, silnym l\u0119kiem przed odrzuceniem oraz gor\u0105czkowymi podejmowaniem dzia\u0142a\u0144 zapobiegaj\u0105cych odrzucenie, dzia\u0142ania autoagresywne oraz chroniczne \u2013 charakterystyczne dla tego zaburzenia – uczucie pustki.<\/p>\n
Zaburzenia z pogranicza zaburze\u0144 psychotycznych i nerwicowych charakteryzuj\u0105 si\u0119 niestabilno\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105, impulsywno\u015bci\u0105 oraz trudno\u015bciami w relacjach interpersonalnych. Osoby z cierpi\u0105ce na zaburzenia osobowo\u015bci typu borderline cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci z kontrolowaniem swoich emocji i reakcji na sytuacje, co prowadzi do niestabilnych relacji z innymi lud\u017ami. Cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 okres\u00f3w intensywnych nastroj\u00f3w, takich jak depresja, l\u0119k, gniew, a czasem tak\u017ce euforia. Ich relacje bywaj\u0105 burzliwe \u2013 idealizuj\u0105 bliskich, a nast\u0119pnie czuj\u0105 si\u0119 przez nich skrzywdzeni. Cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 intensywnych zmian nastroju, l\u0119ku przed porzuceniem, poczucia pustki oraz sk\u0142onno\u015bci do ryzykownych zachowa\u0144, takich jak samookaleczenia czy nadu\u017cywanie substancji.\u00a0Mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci z kontrol\u0105 z\u0142o\u015bci i okresowo traci\u0107 kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105. Cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci z utrzymywaniem pracy, relacji interpersonalnych i \u017cycia codziennego.<\/p>\n
Osoby z zaburzeniem osobowo\u015bci z pogranicza do\u015bwiadczaj\u0105 silnych, nag\u0142ych zmian nastroju, cz\u0119sto towarzyszy im uczucie pustki i braku sensu \u017cycia. Maj\u0105 trudno\u015bci w utrzymaniu stabilnych relacji mi\u0119dzyludzkich i odczuwaj\u0105 silny l\u0119k przed odrzuceniem. Cz\u0119sto wykazuj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do samookaleczania lub innych destrukcyjnych zachowa\u0144, a trudno\u015bci mog\u0105 si\u0119 nasila\u0107 w sytuacjach stresowych.<\/p>\n
Zaburzenie osobowo\u015bci z pogranicza (borderline) jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie coraz cz\u0119\u015bciej rozpoznawane i diagnozowane. Charakteryzuje si\u0119 bardzo delikatn\u0105 granic\u0105 mi\u0119dzy mi\u0142o\u015bci\u0105, a nienawi\u015bci\u0105. Osoby dotkni\u0119te tym zaburzeniem do\u015bwiadczaj\u0105 gwa\u0142townych zmian nastroju, kt\u00f3re w kr\u00f3tkim czasie mog\u0105 przechodzi\u0107 od euforii do skrajnej rozpaczy. Ich uczucia wobec innych os\u00f3b lub grup mog\u0105 ulega\u0107 drastycznym zmianom. Mog\u0105 wyznawa\u0107 mi\u0142o\u015b\u0107 jednej chwili, a w kolejnej wybuchn\u0105\u0107 gniewem i wymawia\u0107 si\u0119. Osoby z tym zaburzeniem maj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do impulsywnych i ryzykownych zachowa\u0144, takich jak hazard, nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych oraz niebezpieczna aktywno\u015b\u0107 seksualna. Intensywny l\u0119k przed porzuceniem jest jednym z g\u0142\u00f3wnych objaw\u00f3w tego zaburzenia. Cz\u0119sto mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 burzliwe relacje z innymi lud\u017ami w wywiadzie pacjent\u00f3w z borderline, a podczas terapii ujawnia si\u0119 niestabilny obraz siebie. Emocje s\u0105 bardzo intensywne i zmienne, a nastr\u00f3j tych os\u00f3b jest zwykle dra\u017cliwy i pe\u0142en dyskomfortu (dysforyczny).<\/p>\n
To jedno z najbardziej znanych i jednocze\u015bnie skomplikowanych zaburze\u0144 osobowo\u015bci.\u00a0Osoby z zaburzeniem typu borderline charakteryzuj\u0105 si\u0119 skrajnymi nastrojami, niestabilno\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105, l\u0119kiem przed odrzuceniem, trudno\u015bciami w relacjach interpersonalnych oraz przejawiaj\u0105 tendencje do impulsywnych zachowa\u0144. Z perspektywy psychoterapeutycznej, leczenie pacjent\u00f3w borderline sprawia szereg trudno\u015bci.<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo termin borderline u\u017cywany by\u0142 do okre\u015blenia zespo\u0142u psychopatologicznego, lokowanego pomi\u0119dzy nerwic\u0105, a psychoz\u0105, charakteryzuj\u0105cego si\u0119 wyst\u0119powaniem objaw\u00f3w obu kategorii nozologicznych. Dopiero Kernberg w roku 1967 wyodr\u0119bni\u0142 borderline jako klinicznie i diagnostycznie niezale\u017cn\u0105 kategori\u0119 nozologiczn\u0105 i nada\u0142 jej status specyficznej i trwa\u0142ej patologicznej organizacji osobowo\u015bci<\/strong>. Struktura borderline wed\u0142ug koncepcji Kernberga funkcjonuje w ramach w\u0142asnych praw, a jej charakterystycznymi cechami s\u0105:<\/p>\n Osoby z zaburzeniem osobowo\u015bci typu borderline cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 dysregulacji emocji, kt\u00f3ra manifestuje si\u0119 poprzez intensywne i bolesne prze\u017cycia emocjonalne, takich jak z\u0142o\u015b\u0107, smutek, l\u0119k oraz wstyd. Nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 emocjonalna mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 bez wyra\u017anego powodu i utrzymywa\u0107 si\u0119 przez d\u0142ugi okras czasu.<\/p>\n Osoby cierpi\u0105ce na zaburzenie osobowo\u015bci typu borderline cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c przejawiaj\u0105 impulsywne zachowania, kt\u00f3re s\u0105 reakcj\u0105 na silne objawy emocjonalne. Mog\u0105 si\u0119 one manifestowa\u0107 poprzez samookaleczanie si\u0119, podejmowanie ryzykownych dzia\u0142a\u0144, nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych, anga\u017cowanie si\u0119 w przypadkowe zwi\u0105zki lub relacje o charakterze seksualnym. Te impulsywne reakcje w kr\u00f3tkoterminowej perspektywie stanowi\u0105 spos\u00f3b radzenia sobie z trudno\u015bciami emocjonalnymi, jednak ich d\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie mo\u017ce i cz\u0119sto doprowadza do negatywnych konsekwencji.<\/p>\n Trudno\u015bci w relacjach interpersonalnych to jeden z kolejnych objaw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych u os\u00f3b, u kt\u00f3rych zdiagnozowano zaburzenia z pogranicza. Silne emocje mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 u nich nadmierny l\u0119k przed porzuceniem oraz doprowadza\u0107 do wybuch\u00f3w z\u0142o\u015bci prowad\u0105cych do konflikt\u00f3w i pogorszenia relacji otoczeniem. Chocia\u017c te reakcje emocjonalne obiektywnie s\u0105 nieadekwatne, to dla pacjenta s\u0105 jedyn\u0105 znan\u0105 strategi\u0105 radzenia sobie w kryzysowych sytuacjach.<\/p>\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 objaw\u00f3w zaburzenia osobowo\u015bci typu borderline ujawnia si\u0119 w relacjach z innymi lud\u017ami, zar\u00f3wno w sferze osobistej, jak i zawodowej. Cz\u0119sto zmieniaj\u0105 prac\u0119 ze wzgl\u0119du na problemy z prze\u0142o\u017conymi i wsp\u00f3\u0142pracownikami wywo\u0142ane niestabilno\u015bci\u0105 emocjonaln\u0105 i trudno\u015bciami w radzeniu sobie ze stresem.<\/p>\n Aby zdiagnozowa\u0107 zaburzenie osobowo\u015bci typu borderline konieczne jest stwierdzenie obecno\u015bci co najmniej pi\u0119ciu z dziewi\u0119ciu poni\u017cej wymienionych kryteri\u00f3w.<\/p>\n Przyk\u0142adowe zachowania u os\u00f3b, kt\u00f3re mog\u0105 wskazywa\u0107 na obecno\u015b\u0107 zaburze\u0144 osobowo\u015bci typu pogranicznego to:<\/p>\n Ekstremalne zmiany nastroju<\/strong><\/p>\n Osoby z zaburzeniami osobowo\u015bci typu borderline cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 gwa\u0142townych zmian nastroju, od intensywnych uczu\u0107 depresyjnych po eufori\u0119, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do impulsywnych decyzji.<\/p>\n Naprzemienne idealizowanie i dewaluowanie<\/strong><\/p>\n L\u0119k przed odrzuceniem cz\u0119sto prowadzi do skrajnych zachowa\u0144 u os\u00f3b z borderline – mog\u0105 raz idealizowa\u0107, a raz dewaluowa\u0107 innych, zbli\u017caj\u0105c si\u0119 do kogo\u015b, by potem si\u0119 odsun\u0105\u0107 z obawy przed zranieniem. Reakcje te s\u0105 wynikiem jednoczesnego do\u015bwiadczania silnego l\u0119ku oraz potrzeby blisko\u015bci.<\/p>\n Problemy z relacjami<\/strong><\/p>\n Osoby z borderline cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 trudno\u015bci w utrzymywaniu trwa\u0142ych, zdrowych relacji z innymi lud\u017ami. Cz\u0119sto ich zwi\u0105zki charakteryzuj\u0105 si\u0119 niestabilno\u015bci\u0105, napi\u0119ciem i dramatyzmem.<\/p>\n L\u0119k przed porzuceniem<\/strong><\/p>\n Osoby z zaburzeniami z pogranicza cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 silnego l\u0119ku przed porzuceniem i w zwi\u0105zku z tym cz\u0119sto staraj\u0105 si\u0119 unika\u0107 sytuacji, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 do rozstania. Osoby z bordeline cz\u0119sto pragn\u0105 akceptacji oraz blisko\u015bci, lecz r\u00f3wnocze\u015bnie obawiaj\u0105 si\u0119 porzucenia. Nawet najmniejsze sygna\u0142y oddalenia, dystansu lub ch\u0142odnej postawy mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 u nich intensywny b\u00f3l emocjonalny i sk\u0142oni\u0107 do gwa\u0142townych reakcji.<\/p>\n Samookaleczenia<\/strong><\/p>\n Osoby z osobowo\u015bci\u0105 graniczn\u0105 mog\u0105 pr\u00f3bowa\u0107 z\u0142agodzi\u0107 swoje emocje poprzez samookaleczanie si\u0119, takie jak ci\u0119cie si\u0119 lub podpalanie.<\/p>\n Trudno\u015bci z to\u017csamo\u015bci\u0105<\/strong><\/p>\n Osoby z osobowo\u015bci\u0105 chwiejn\u0105 emocjonalnie podtypu granicznego cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci z okre\u015bleniem swojej to\u017csamo\u015bci i znalezieniem swojego miejsca w \u015bwiecie.<\/p>\n Impulsywno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Osoby z zaburzeniami borderline mog\u0105 podejmowa\u0107 impulsywne decyzje, takie jak nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych, niebezpieczne zachowania seksualne lub zakupy.<\/p>\n Ekstremalna reakcja na stres<\/strong><\/p>\n Osoby z maj\u0105ce osobowo\u015b\u0107 borderline mog\u0105 do\u015bwiadcza\u0107 bardzo silnych reakcji na stres, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 nieproporcjonalne do sytuacji, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do dalszych problem\u00f3w emocjonalnych.<\/p>\n Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce powy\u017csze zachowania same w sobie nie musz\u0105 oznacza\u0107 wyst\u0119powania zaburzenia osobowo\u015bci typu borderline. W jego zdiagnozowaniu konieczne jest przebadanie wielu r\u00f3\u017cnych aspekt\u00f3w funkcjonowania osoby oraz ich wp\u0142ywu na \u017cycie codzienne.<\/p>\n\n
Diagnoza borderline<\/h2>\n
\n
Przyk\u0142ady zachowa\u0144 borderline<\/h2>\n
Terapia os\u00f3b z \u00a0zaburzeniami osobowo\u015bci typu borderline<\/h2>\n