{"id":2215,"date":"2024-10-08T15:18:01","date_gmt":"2024-10-08T13:18:01","guid":{"rendered":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/?p=2215"},"modified":"2025-06-06T12:10:37","modified_gmt":"2025-06-06T10:10:37","slug":"podwojne-wiazanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/podwojne-wiazanie\/","title":{"rendered":"Podw\u00f3jne wi\u0105zanie"},"content":{"rendered":"

Termin podw\u00f3jne wi\u0105zanie<\/strong><\/em> (double bind) w kontek\u015bcie psychologicznym zosta\u0142 wprowadzony przez Gregory’ego Batesona w latach 50. XX wieku. Teoria podw\u00f3jnego wi\u0105zania dotyczy sytuacji, w kt\u00f3rych osoba otrzymuje sprzeczne komunikaty, co prowadzi do trudno\u015bci w odpowiednim reagowaniu. Zosta\u0142a opracowana, aby wyja\u015bni\u0107 psychologiczne \u017ar\u00f3d\u0142a schizofrenii, skupiaj\u0105c si\u0119 na komunikacji i relacjach mi\u0119dzyludzkich, a pomijaj\u0105c przy tym biologiczne i organiczne przyczyny tej choroby. Termin podw\u00f3jne wi\u0105zanie<\/strong><\/em> si\u0119 do specyficznego rodzaju komunikacji lub sytuacji, w kt\u00f3rych jedna osoba otrzymuje sprzeczne, trudne do pogodzenia lub niejednoznaczne informacje od innych, najcz\u0119\u015bciej z ni\u0105 spokrewnionych os\u00f3b. Podw\u00f3jnym wi\u0105zaniem nazywamy sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej osoba otrzymuje sprzeczne komunikaty, co generuje u niej konflikt<\/a> i wywo\u0142uje dezorientacj\u0119. Mo\u017ce prowadzi\u0107 to do trudno\u015bci w rozumieniu rzeczywisto\u015bci, podejmowaniu trafnych decyzji czy w\u0142a\u015bciwym reagowaniu na sytuacje. Osoby znajduj\u0105ce si\u0119 w takim podw\u00f3jnym wi\u0105zaniu cz\u0119sto do\u015bwiadczaj\u0105 silnego stresu<\/a>, frustracji<\/a> i niepewno\u015bci.<\/p>\n

Na czym polega podw\u00f3jne wi\u0105zanie?<\/h2>\n
\n
\n
\n
\n

Podw\u00f3jne wi\u0105zanie to sytuacja, w kt\u00f3rej osoba, najcz\u0119\u015bciej dziecko, otrzymuje sprzeczne komunikaty od jednej i tej samej osoby, zazwyczaj doros\u0142ego, z kt\u00f3rym ma silne, trwa\u0142e wi\u0119zi emocjonalne.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na wyst\u0119powaniu sprzeczno\u015bci w przekazie, podw\u00f3jne wi\u0105zanie mo\u017ce powodowa\u0107 zak\u0142\u00f3cenie procesu edukacji w zakresie komunikacji. Taka sytuacja mo\u017ce mie\u0107 miejsce na przyk\u0142ad, gdy matka m\u00f3wi dziecku, \u017ce mo\u017ce wybra\u0107 zabawk\u0119 lub kolor ubrania, ale niezale\u017cnie od wyboru, okazuje swoje niezadowolenie i kwestionuje s\u0142uszno\u015b\u0107 wyboru. Innym przyk\u0142adem jest sytuacja, gdy rodzic m\u00f3wi: \u201eMusisz by\u0107 spontaniczny\u201d \u2013 dziecko najpierw odbiera to jako nakaz, a jednocze\u015bnie rozumie, \u017ce spontaniczno\u015b\u0107 nie mo\u017ce wynika\u0107 z przymusu. Sprzeczno\u015bci wynikaj\u0105ce z podw\u00f3jnego wi\u0105zania stawiaj\u0105 je w sytuacji bez wyj\u015bcia.<\/p>\n

Z kolei podw\u00f3jne wi\u0105zanie rozdwojone wyst\u0119puje w sytuacji, gdy rodzice maj\u0105 wobec dziecka sprzeczne oczekiwania, co sprawia, \u017ce jego decyzja zawsze skutkuje odrzuceniem przez jednego z rodzic\u00f3w. Je\u015bli tego typu komunikacja dominuje lub jest cz\u0119sta w relacjach rodzic\u00f3w z dzieckiem, mo\u017ce prowadzi\u0107 nawet do rozwoju osobowo\u015bci schizoidalnej.<\/p>\n

Taki uk\u0142ad komunikacyjny powoduje, \u017ce sprzeczne komunikaty uniemo\u017cliwiaj\u0105 dziecku podj\u0119cie w\u0142a\u015bciwej reakcji. Niezale\u017cnie od tego, co wybierze, zostanie skrytykowane i spotka je negatywna konsekwencja. Powtarzaj\u0105ce si\u0119 sekwencje takich komunikat\u00f3w ucz\u0105 dziecko wysy\u0142ania podobnie niesp\u00f3jnych sygna\u0142\u00f3w, aby unikn\u0105\u0107 kary lub zranienia. W efekcie traci ono zdolno\u015b\u0107 do prawid\u0142owego rozumienia znaczenia swoich lub cudzych komunikat\u00f3w.<\/p>\n

Podw\u00f3jne wi\u0105zanie w komunikacji<\/h2>\n
\n
\n
\n
\n

Podw\u00f3jne wi\u0105zanie w komunikacji nie jest ograniczone tylko do relacji rodzinnych, lecz pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w wielu sytuacjach spo\u0142ecznych. Mo\u017ce by\u0107 stosowane przez r\u00f3\u017cne osoby, z kt\u00f3rymi mamy jak\u0105\u015b form\u0119 relacji \u2013 na przyk\u0142ad szefa w pracy, partnera \u017cyciowego, wsp\u00f3\u0142pracownika czy przyjaciela. Przyk\u0142adem takiego zachowania w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy jest wy\u015bmiewanie innych pod pozorem \u017cartu. Osoba stosuj\u0105ca podw\u00f3jne wi\u0105zanie obra\u017ca drug\u0105 osob\u0119, rani j\u0105 emocjonalnie, a nast\u0119pnie wycofuje si\u0119, t\u0142umacz\u0105c, \u017ce to by\u0142y tylko \u017carty lub „\u015bmieszne docinki”. W ten spos\u00f3b ofiara zostaje pozbawiona mo\u017cliwo\u015bci obrony. Je\u015bli zacznie si\u0119 broni\u0107, us\u0142yszy, \u017ce nie rozumie \u017cart\u00f3w, jest zbyt powa\u017cna, sztywna i „nie pasuje do grupy”. Z drugiej strony, je\u015bli zdecyduje si\u0119 na wsp\u00f3lne \u015bmianie si\u0119 z grup\u0105, deprecjonuje siebie i de facto przy\u0142\u0105cza si\u0119 do szyderstw na sw\u00f3j temat.<\/p>\n

Tego rodzaju podw\u00f3jne wi\u0105zanie jest subteln\u0105 form\u0105 agresji, kt\u00f3ra daje agresorowi poczucie kontroli i przewagi nad ofiar\u0105. Osoba stosuj\u0105ca t\u0119 form\u0119 manipulacji cz\u0119sto wykorzystuje swoj\u0105 pozycj\u0119, nawet je\u015bli ma jedynie minimaln\u0105 w\u0142adz\u0119 lub przewag\u0119 w relacji. Niestety, rozbrajanie takiej sytuacji jest trudne, poniewa\u017c osoba atakowana, bez wzgl\u0119du na to, jak\u0105 reakcj\u0119 wybierze, zostanie postawiona w z\u0142ym \u015bwietle. Ka\u017cda odpowied\u017a \u2013 czy to obrona, czy ignorowanie \u2013 ko\u0144czy si\u0119 wzmocnieniem jej s\u0142abo\u015bci w oczach agresora i reszty grupy. W codziennym j\u0119zyku mo\u017cna to opisa\u0107 powiedzeniem \u201ei tak \u017ale, i tak niedobrze\u201d \u2013 niezale\u017cnie od tego, jak\u0105 decyzj\u0119 podejmie osoba poddawana tej manipulacji, zawsze spotka si\u0119 z krytyk\u0105 i dewaluacj\u0105.<\/p>\n

W samym mechanizmie podw\u00f3jnego wi\u0105zania tkwi paradoks, kt\u00f3ry sprawia, \u017ce skuteczna reakcja jest prawie niemo\u017cliwa. Ka\u017cde dzia\u0142anie podejmowane przez osob\u0119, kt\u00f3ra pada ofiar\u0105 takiej manipulacji, zostaje ocenione jako nieodpowiednie, wzmacniaj\u0105c jedynie poczucie jej pora\u017cki. To w\u0142a\u015bnie ta zawi\u0142o\u015b\u0107 sprawia, \u017ce podw\u00f3jne wi\u0105zanie jest wyj\u0105tkowo destrukcyjne i trudne do przezwyci\u0119\u017cenia, poniewa\u017c nie pozostawia jasnej drogi ucieczki z tej pu\u0142apki komunikacyjnej.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Przyk\u0142ady podw\u00f3jnego wi\u0105zania<\/h2>\n

Podw\u00f3jne wi\u0105zanie polega na wyst\u0119powaniu sprzecznych komunikat\u00f3w. McKay, Davis i Fanning por\u00f3wnuj\u0105 takie podw\u00f3jne przekazy do jednoczesnego kopania i g\u0142askania psa. W kontek\u015bcie wychowania dziecka, szczeg\u00f3lnie szkodliwe s\u0105 komunikaty rodzica w stylu \u201epodejd\u017a bli\u017cej \u2013 odejd\u017a st\u0105d\u201d oraz \u201ekocham ci\u0119 \u2013 nienawidz\u0119 ci\u0119\u201d.<\/p>\n

Przyk\u0142adem podw\u00f3jnego wi\u0105zania mo\u017ce by\u0107 sytuacja, w kt\u00f3rej rodzic m\u00f3wi dziecku „kocham ci\u0119”, ale jednocze\u015bnie kana\u0142em niewerbalnym pokazuje mu agresj\u0119<\/a> lub zaniedbuje je. Dziecko otrzymuje sprzeczne komunikaty, kt\u00f3re mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 w nim\u00a0 konflikt emocjonalny i wp\u0142ywa\u0107 na jego rozw\u00f3j i funkcjonowanie psychologiczne. Innym przyk\u0142adem takiej sprzeczno\u015bci jest paradoksalny nakaz \u201eb\u0105d\u017a spontaniczny\u201d, kt\u00f3ry wymaga spontanicznego dzia\u0142ania, ale sam w sobie stanowi instrukcj\u0119, co niweczy naturalno\u015b\u0107 tego zachowania.<\/p>\n

Podw\u00f3jne wi\u0105zanie jest wa\u017cnym konceptem w teorii komunikacji, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie teorii systemowej i komunikacji interpersonalnej<\/a>. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c badany w kontek\u015bcie schizofrenii, poniewa\u017c niekt\u00f3rzy badacze sugerowali, \u017ce podw\u00f3jne wi\u0105zanie mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do powstawania tej choroby.\u00a0Chocia\u017c p\u00f3\u017aniejsze badania wykaza\u0142y, \u017ce opisane zachowania nie prowadz\u0105 bezpo\u015brednio do rozwoju schizofrenii, koncepcja podw\u00f3jnego wi\u0105zania pomog\u0142a w lepszym zrozumieniu psychopatologicznych objaw\u00f3w dziecka w kontek\u015bcie nieprawid\u0142owej komunikacji w rodzinie. Dalsze badania potwierdzi\u0142y, \u017ce podw\u00f3jne wi\u0105zanie mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w wielu rodzinach, jednak nie zawsze prowadzi do powa\u017cnych zaburze\u0144, takich jak schizofrenia.<\/p>\n

Jednak osoby wielokrotnie nara\u017cone na tak\u0105 form\u0119 komunikacji trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 do w\u0142a\u015bciwego interpretowania szerszego kontekstu, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 dany przekaz, szczeg\u00f3lnie gdy ten kontekst mo\u017ce by\u0107 sprzeczny z samym komunikatem. W rezultacie rozwija si\u0119 u nich poczucie bezsilno\u015bci i wyuczona bezradno\u015b\u0107. Taka osoba zaczyna podejrzewa\u0107, \u017ce ka\u017cdy przekaz kryje jakie\u015b ukryte znaczenie. Nawet proste, jednoznaczne komunikaty, kt\u00f3re dla innych s\u0105 jasne, wywo\u0142uj\u0105 u niej niepewno\u015b\u0107, l\u0119k i podejrzliwo\u015b\u0107, utrudniaj\u0105c jej zrozumienie intencji innych ludzi.<\/p>\n\n\n

\n \n
\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n
\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n
\n \n\n
<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/div>\n \n\n
\n Ocena 4.5\/5 - (4 g\u0142os\u00f3w) <\/div>\n <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Termin podw\u00f3jne wi\u0105zanie (double bind) w kontek\u015bcie psychologicznym zosta\u0142 wprowadzony przez Gregory’ego Batesona w latach 50. XX wieku. Teoria podw\u00f3jnego wi\u0105zania dotyczy sytuacji, w kt\u00f3rych osoba otrzymuje sprzeczne komunikaty, co prowadzi do trudno\u015bci w odpowiednim reagowaniu. Zosta\u0142a opracowana, aby wyja\u015bni\u0107 psychologiczne \u017ar\u00f3d\u0142a schizofrenii, skupiaj\u0105c si\u0119 na komunikacji i relacjach mi\u0119dzyludzkich, a pomijaj\u0105c przy tym biologiczne i organiczne przyczyny tej choroby. Termin podw\u00f3jne wi\u0105zanie si\u0119 do specyficznego rodzaju komunikacji lub sytuacji, w kt\u00f3rych jedna osoba otrzymuje sprzeczne, trudne do pogodzenia lub niejednoznaczne informacje od innych, najcz\u0119\u015bciej z ni\u0105 spokrewnionych os\u00f3b. Podw\u00f3jnym wi\u0105zaniem nazywamy sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej osoba otrzymuje sprzeczne komunikaty, co … <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2216,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2215","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2215"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2215\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3045,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2215\/revisions\/3045"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2216"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2215"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2215"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/psychologuj.pl\/psychologia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2215"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}