Rezyliencja to umiej\u0119tno\u015b\u0107 do pozytywnej adaptacji w zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunkach. To proces dostosowywania si\u0119 ludzi do otoczenia, uodparniania i wzmacniania organizmu dzi\u0119ki elastyczno\u015bci umys\u0142u. Rezyliencja przejawia si\u0119 jako odporno\u015b\u0107 na szkodliwe czynniki oraz zdolno\u015b\u0107 do odzyskiwania si\u0142 po trudnych do\u015bwiadczeniach, takich jak traumy czy urazy psychiczne. Rezyliencja obejmuje zar\u00f3wno wrodzone, jak i nabyte cechy umys\u0142u i charakteru, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 skuteczne reagowanie na przeciwno\u015bci losu.<\/p>\n
Rezyliencja umo\u017cliwia ludziom skuteczne reagowanie na przeciwno\u015bci losu, w tym zapobieganie zaburzeniom zwi\u0105zanym ze stresem, takim jak depresja<\/a> i l\u0119k, oraz ich nawrotom. Dodatkowo przyspiesza i u\u0142atwia powr\u00f3t do zdrowia po stresuj\u0105cych wydarzeniach i ich konsekwencjach, a tak\u017ce poprawia sprawno\u015b\u0107 umys\u0142ow\u0105 i funkcjonowanie w r\u00f3\u017cnych sferach \u017cycia.<\/p>\n Termin ten zosta\u0142 spopularyzowany w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych XX wieku przez psycholo\u017ck\u0119 Emmy Werner, kt\u00f3ra przeprowadzi\u0142a trwaj\u0105ce cztery lata badanie hawajskich dzieci pochodz\u0105cych ze \u015brodowisk o niskim statusie spo\u0142eczno-ekonomicznym, kt\u00f3rych wielu rodzic\u00f3w by\u0142o alkoholikami, chorowa\u0142o psychicznie lub byli bezrobotni. Pierwsze badania nad odporno\u015bci\u0105 opublikowano w 1973 roku. Werner odkry\u0142a, \u017ce spo\u015br\u00f3d dzieci wychowuj\u0105cych si\u0119 w takich niekorzystnych warunkach, dwie trzecie wykazywa\u0142o destrukcyjne zachowania w p\u00f3\u017aniejszym \u017cyciu, takie jak chroniczne bezrobocie czy nadu\u017cywanie substancji odurzaj\u0105cych. Jednak jedna trzecia tych dzieci nie mia\u0142a takich problem\u00f3w i by\u0142a okre\u015blana jako odporna. Dzieci te i ich rodziny posiada\u0142y cechy, kt\u00f3re pozwoli\u0142y im odnie\u015b\u0107 wi\u0119kszy sukces w por\u00f3wnaniu do tych, kt\u00f3re nie wykazywa\u0142y odporno\u015bci.<\/p>\n Na poziom odporno\u015bci danej osoby wp\u0142ywa wiele czynnik\u00f3w. Czynniki wewn\u0119trzne obejmuj\u0105 cechy osobiste, takie jak poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, samoregulacja i pozytywne nastawienie do \u017cycia. Czynniki zewn\u0119trzne obejmuj\u0105 systemy wsparcia spo\u0142ecznego, w tym relacje z rodzin\u0105, przyjaci\u00f3\u0142mi i spo\u0142eczno\u015bci\u0105, a tak\u017ce dost\u0119p do zasob\u00f3w i\u00a0 wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania. Rezyliencja wynika z genetycznych predyspozycji oraz \u017cyciowych do\u015bwiadcze\u0144, ale mo\u017cna j\u0105 r\u00f3wnie\u017c kszta\u0142towa\u0107 i rozwija\u0107. Optymizm i wsparcie spo\u0142eczne s\u0105 kluczowe dla jej wzmocnienia.<\/p>\n Rezyliencja pomaga w profilaktyce problem\u00f3w psychicznych i chor\u00f3b, wspieraj\u0105c og\u00f3lne funkcjonowanie i dobrostan jednostki. Ludzie mog\u0105 wykorzystywa\u0107 interwencje psychologiczne oraz inne strategie, aby zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105 i lepiej radzi\u0107 sobie z przeciwno\u015bciami losu. Obejmuj\u0105 one techniki stosowanie w terapii poznawczo-behawioralnej<\/a><\/strong>, medytacj\u0119 uwa\u017cno\u015bci (mindfulness), budowanie zasob\u00f3w psychospo\u0142ecznych, troszczenie si\u0119 o do\u015bwiadczanie pozytywnych emocji i traktowanie samego siebie z wyrozumia\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n Psychologowie definiuj\u0105 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105 jako proces pozytywnej adaptacji w obliczu przeciwno\u015bci losu, traumy, tragedii, zagro\u017ce\u0144 lub \u017ar\u00f3de\u0142 du\u017cego stresu – takich jak problemy rodzinne i w zwi\u0105zku, powa\u017cne problemy zdrowotne, problemy finansowe lub stresory wyst\u0119puj\u0105ce w miejscu pracy. Odporno\u015b\u0107 wi\u0105\u017ce si\u0119 z „odbiciem si\u0119” od tych trudnych do\u015bwiadcze\u0144 (\u0142aci\u0144skie s\u0142owo resilire<\/i> oznacza odbi\u0107 z powrotem, spr\u0119\u017cy\u015bcie odbi\u0107 si\u0119<\/i>), ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wi\u0105za\u0107 si\u0119 z rozwojem osobistym. Istnieje wiele aspekt\u00f3w \u017cycia, kt\u00f3re mo\u017cna rozwija\u0107 i pozytywnie na nie wp\u0142ywa\u0107. Rol\u0105 odporno\u015bci psychicznej jest nie tylko stawanie si\u0119 bardziej odpornym na \u017cyciowe problemy i ich przetrwanie, ale tak\u017ce umo\u017cliwienie rozwoju i popraw\u0119 jako\u015bci \u017cycia<\/a>.<\/p>\n Odporno\u015b\u0107 psychiczna to zdolno\u015b\u0107 do radzenia sobie psychicznie i emocjonalnie z kryzysem lub szybkiego powrotu do stanu sprzed kryzysu. Odporno\u015b\u0107 psychiczna to cecha osobowo\u015bci, kt\u00f3ra pozwala jednostkom efektywnie radzi\u0107 sobie z wyzwaniami, stresem i trudno\u015bciami \u017cyciowymi. Jest to zdolno\u015b\u0107 do szybkiego powrotu do r\u00f3wnowagi po negatywnych do\u015bwiadczeniach oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 utrzymania dobrego funkcjonowania w obliczu stresuj\u0105cych sytuacji. Odporno\u015b\u0107 psychiczna to zdolno\u015b\u0107 do utrzymywania stabilno\u015bci psychicznej i emocjonalnej w trudnych sytuacjach oraz szybkie odzyskiwanie r\u00f3wnowagi po prze\u017cytych stresach i niepowodzeniach.<\/p>\n Odporno\u015b\u0107 psychiczna jest kluczow\u0105 cech\u0105 umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 skuteczne radzenie sobie z \u017cyciowymi wyzwaniami. Jest wynikiem zar\u00f3wno wrodzonych predyspozycji, jak i do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych oraz \u015bwiadomej pracy nad w\u0142asnym rozwojem. Wzmacnianie odporno\u015bci psychicznej prowadzi do lepszego radzenia sobie ze stresem, wi\u0119kszej satysfakcji \u017cyciowej i og\u00f3lnego dobrostanu.<\/p>\n Kluczowe elementy odporno\u015bci psychicznej obejmuj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do utrzymywania kontroli nad emocjami i zachowaniami w stresuj\u0105cych sytuacjach, sk\u0142onno\u015b\u0107 do anga\u017cowania si\u0119 w dzia\u0142ania mimo przeszk\u00f3d i trudno\u015bci, postrzeganie wyzwa\u0144 jako szans na rozw\u00f3j, a nie jako zagro\u017cenie, oraz wiar\u0119 w swoje umiej\u0119tno\u015bci i mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia sukcesu nawet w obliczu trudno\u015bci.<\/p>\n Osoba odporna potrafi wykorzystywa\u0107 osobiste aktywa i psychologiczne dyspozycje w celu ochronienia siebie przed potencjalnymi negatywnymi skutkami stresor\u00f3w. Odporno\u015b\u0107 psychiczna to kombinacja cech psychologicznych i do\u015bwiadcze\u0144 danej osoby, kt\u00f3ra pozwala jej odzyska\u0107 lub pozosta\u0107 w zdrowym stanie psychicznym podczas kryzys\u00f3w, kt\u00f3re nie wywo\u0142uj\u0105 d\u0142ugoterminowych negatywnych konsekwencji. Osoba cechuj\u0105ca si\u0119 odporno\u015bci\u0105 psychiczn\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie razi sobie z przeciwno\u015bciami losu i potrafi adaptowa\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych, niesprzyjaj\u0105cych jej okoliczno\u015bciach.<\/p>\n Ludzie odporni psychicznie s\u0105 lepiej przygotowani do radzenia sobie z \u017cyciowymi wyzwaniami, utrzymywania pozytywnych emocji i wychodzenia z niepowodze\u0144. Wykazuj\u0105 wy\u017cszy poziom poczucia w\u0142asnej skuteczno\u015bci, optymizmu i umiej\u0119tno\u015bci rozwi\u0105zywania problem\u00f3w, co przyczynia si\u0119 do ich zdolno\u015bci do adaptacji i rozwoju w niekorzystnych sytuacjach.<\/p>\n Jedn\u0105 z cech odporno\u015bci psychicznej jest zdolno\u015b\u0107 do adaptacji i elastyczno\u015bci w obliczu niepewno\u015bci i zmieniaj\u0105cych si\u0119 warunk\u00f3w. Osoby odporne psychicznie wykazuj\u0105:<\/p>\n Badanie psycholog\u00f3w Davida Fletchera i Mustafy Sarkara (Ordinary Magic, Extraordinary Performance: Psychological Resilience and Thriving in High Achievers<\/em>, 2014) wykaza\u0142o sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych predyktor\u00f3w odporno\u015bci psychicznej: pozytywna i proaktywna osobowo\u015b\u0107, do\u015bwiadczenie i uczenie si\u0119, poczucie kontroli, elastyczno\u015b\u0107 i zdolno\u015b\u0107 do adaptacji, r\u00f3wnowaga i umiej\u0119tno\u015b\u0107 dostrze\u017cenia innej perspektywy (zdolno\u015b\u0107 do zdystansowania si\u0119 do problemu, umiej\u0119tno\u015b\u0107 spojrzenia na problem z wielu r\u00f3\u017cnych perspektyw) oraz dostrzeganie mo\u017cliwo\u015bci uzyskania wsparcia spo\u0142ecznego. Stwierdzono r\u00f3wnie\u017c, \u017ce osoby cechuj\u0105ce si\u0119 du\u017c\u0105 odporno\u015bci\u0105 psychiczn\u0105 anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w wiele dzia\u0142a\u0144 niezwi\u0105zanych z ich prac\u0105, takich jak anga\u017cowanie si\u0119 w hobby, \u0107wiczenia i organizowanie spotka\u0144 z przyjaci\u00f3\u0142mi i bliskimi.<\/p>\n Stres towarzyszy nam w codziennych \u017cyciowych sytuacjach i mo\u017ce mie\u0107 pozytywny wp\u0142yw na budowanie odporno\u015bci psychicznej. Stres jest r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadczany w \u017cyciu cz\u0142owieka w okresach trudnych zmian \u017cyciowych, obejmuj\u0105cych zmiany rozwojowe i spo\u0142eczne, traumatyczne wydarzenia \u017cyciowe, w tym \u017ca\u0142ob\u0119 i strat\u0119 jak r\u00f3wnie\u017c trudne czynniki \u015brodowiskowe takie jak ub\u00f3stwo lub przemoc w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Niekt\u00f3rzy psychologowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce to jednak nie sam stres wzmacnia nasz\u0105 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105 ale raczej spos\u00f3b w jaki postrzegamy stres oraz umiej\u0119tno\u015b\u0107 efektywnego radzenia sobie ze stresem. Obecno\u015b\u0107 stresu z pewno\u015bci\u0105 pozwala ludziom \u0107wiczy\u0107 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105, jednak niekt\u00f3rzy ludzie radz\u0105 sobie ze stresem lepiej ni\u017c inni.<\/p>\n Psychologowie David Fletcher i Mustafa Sarkar (Psychological Resilience. A Review and Critique of Definitions, Concepts, and Theory, <\/em>2013) wskazali pi\u0119\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 i wzmacniaj\u0105 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105 u ludzi:<\/p>\n Kamalpour wraz ze wsp\u00f3\u0142pracownikami (How Can Online Communities Support Resilience Factors among Older Adults<\/em>, Mostafa Kamalpour, Jason Watson, Laurie Buys, 2020) stwierdzili, \u017ce w\u015br\u00f3d os\u00f3b starszych wa\u017cnymi czynnikami wp\u0142ywaj\u0105cymi na rezyliencj\u0119 s\u0105 kontakty spo\u0142eczne, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107, niezale\u017cno\u015b\u0107, samoopieka, samoakceptacja, altruizm, do\u015bwiadczenie trudno\u015bci, stan zdrowia i pozytywne spojrzenie na \u017cycie.<\/p>\n Ameryka\u0144skie Stowarzyszenie Psychologiczne w publikacji Budowanie swojej odporno\u015bci (<\/span>Building your resilience<\/em>, 2020; https:\/\/www.apa.org\/topics\/resilience\/building-your-resilience) sugeruje stosowanie nast\u0119puj\u0105cych metod, kt\u00f3re ludzie mog\u0105 wykorzysta\u0107 do budowania odporno\u015bci psychicznej:<\/p>\n Nadaj priorytet relacjom spo\u0142ecznym<\/strong><\/p>\n Spotykanie si\u0119 z empatycznymi i wyrozumia\u0142ymi lud\u017ami mo\u017ce przypomina\u0107 ci, \u017ce nie jeste\u015b sam ze swoimi trudno\u015bciami. Skoncentruj si\u0119 na znalezieniu godnych zaufania i wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cych os\u00f3b, kt\u00f3re dadz\u0105 Ci pozytywny feedback, co b\u0119dzie mia\u0142o pozytywny wp\u0142yw na rozwijanie budowanie odporno\u015bci psychicznej. B\u00f3l zwi\u0105zany z traumatycznymi wydarzeniami mo\u017ce prowadzi\u0107 niekt\u00f3rych ludzi do izolacji, ale wa\u017cne jest, aby umie\u0107 przyj\u0105\u0107 pomoc i wsparcie od tych, kt\u00f3rym na tobie zale\u017cy. Staraj si\u0119 priorytetowo traktowa\u0107 autentyczny kontakt i spotykaj si\u0119 z osobami, kt\u00f3rym na Tobie zale\u017cy.<\/p>\n Do\u0142\u0105cz do grupy<\/strong><\/p>\n Opr\u00f3cz indywidualnych relacji z pojedynczymi osobami niekt\u00f3rzy ludzie odkrywaj\u0105, \u017ce aktywno\u015b\u0107 w grupach spo\u0142eczno\u015bciowych, wsp\u00f3lnotach wyznaniowych lub innych lokalnych organizacjach zapewnia wsparcie spo\u0142eczne i mo\u017ce pom\u00f3c odzyska\u0107 nadziej\u0119. Poszukaj grup w swojej okolicy, kt\u00f3re mog\u0105 zaoferowa\u0107 ci wsparcie i poczucie celu lub rado\u015bci, gdy tego potrzebujesz.<\/p>\n Zadbaj o swoje cia\u0142o<\/strong><\/p>\n Samoopieka mo\u017ce by\u0107 modnym has\u0142em, ale jest to r\u00f3wnie\u017c uzasadniona praktyka maj\u0105ca na celu popraw\u0119 zdrowia psychicznego i budowanie odporno\u015bci psychicznej. To dlatego, \u017ce stres ma wymiar zar\u00f3wno fizyczny jak i emocjonalny. Promowanie pozytywnych wzorc\u00f3w stylu \u017cycia, takich jak prawid\u0142owe od\u017cywianie, wystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 snu, nawodnienie i regularne \u0107wiczenia fizyczne, mo\u017ce wzmocni\u0107 organizm, aby dostosowa\u0142\u00a0 si\u0119 do stresu, a przez to zmniejszy\u0107 wp\u0142yw emocji wywo\u0142uj\u0105cych stany l\u0119kowe czy depresj\u0119.<\/p>\n \u0106wicz uwa\u017cno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Uwa\u017cne prowadzenie dziennika, joga i inne praktyki duchowe, takie jak medytacja lub modlitwa, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c ludziom budowa\u0107 wi\u0119zi i przywraca\u0107 nadziej\u0119, co mo\u017ce lepiej przygotowa\u0107 ich do radzenia sobie z sytuacjami wymagaj\u0105cymi odporno\u015bci. Kiedy prowadzisz dziennik, medytujesz lub modlisz si\u0119, rozmy\u015blaj o pozytywnych aspektach swojego \u017cycia i przypominaj sobie rzeczy, za kt\u00f3re jeste\u015b wdzi\u0119czny.<\/p>\n Unikaj negatywnych sposob\u00f3w radzenia sobie z napi\u0119ciem<\/strong><\/p>\n Kusz\u0105ce mo\u017ce by\u0107 kojenie b\u00f3lu i smutku alkoholem, narkotykami lub innymi substancjami psychoaktywnymi, ale to jak zak\u0142adanie opatrunku na g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119. Lepiej skup si\u0119 na zapewnieniu swojemu cia\u0142u zasob\u00f3w do radzenia sobie ze stresem, zamiast d\u0105\u017cy\u0107 do natychmiastowego wyeliminowania uczucia stresu.<\/p>\n Pomagaj innym <\/strong><\/p>\n Niezale\u017cnie od tego czy jeste\u015b wolontariuszem w lokalnym schronisku dla bezdomnych, czy po prostu wspierasz przyjaciela w potrzebie, mo\u017cesz dzi\u0119ki temu zyska\u0107 poczucie celu i sensowno\u015bci swoich dzia\u0142a\u0144, wzmocni\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci, nawi\u0105za\u0107 kontakt z innymi lud\u017ami i realnie nie\u015b\u0107 pomoc innym osobom. Dzia\u0142ania te mog\u0105 po\u015brednio wp\u0142yn\u0105\u0107 na wzmocnienie twojej odporno\u015bci psychicznej.<\/p>\n B\u0105d\u017a proaktywny<\/strong><\/p>\n Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c samopoznanie, odkrywanie siebie poprzez zadawanie sobie pyta\u0144: \u201eJak mog\u0119 rozwi\u0105za\u0107 problemy w moim \u017cyciu?\u201d Je\u015bli problemy wydaj\u0105 si\u0119 zbyt du\u017ce, aby je rozwi\u0105za\u0107, podziel je na \u0142atwiejsze do rozwi\u0105zania cz\u0119\u015bci, b\u0105d\u017a proaktywny i szukaj rozwi\u0105za\u0144.<\/p>\n Zmierzaj w kierunku realizacji swoich cel\u00f3w<\/strong><\/p>\n Stawiaj sobie realistyczne cele i regularnie r\u00f3b co\u015b – nawet je\u015bli wydaje si\u0119 to niewielkim osi\u0105gni\u0119ciem – pozwoli Ci to pod\u0105\u017ca\u0107 w kierunku tego, co chcesz osi\u0105gn\u0105\u0107. Zamiast skupia\u0107 si\u0119 na zadaniach, kt\u00f3re wydaj\u0105 si\u0119 nieosi\u0105galne, zadaj sobie pytanie: „Jaka jest jedna rzecz, kt\u00f3r\u0105 wiem, \u017ce mog\u0119 dzi\u015b osi\u0105gn\u0105\u0107, a kt\u00f3ra pomo\u017ce mi pod\u0105\u017ca\u0107 w kierunku, w kt\u00f3rym chc\u0119 i\u015b\u0107?”<\/p>\n Szukaj okazji do samopoznania<\/strong><\/p>\n Ludzie cz\u0119sto odkrywaj\u0105, \u017ce w wyniku zmaga\u0144 z \u017cyciowymi problemami rozwin\u0119li si\u0119 pod pewnymi wzgl\u0119dami. Na przyk\u0142ad, po prze\u017cyciu tragedii deklaruj\u0105, \u017ce maj\u0105 lepszej jako\u015bci relacje i wi\u0119ksze poczucie si\u0142y, nawet gdy wcze\u015bniej czuli si\u0119 bezbronni. Poradzenie sobie z trudnymi do\u015bwiadczeniami mo\u017ce zwi\u0119kszy\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i docenianie daru jakim jest \u017cycie.<\/p>\n Szukaj okazji do samopoznania. Ludzie cz\u0119sto stwierdzaj\u0105, \u017ce w wyniku zmaga\u0144 rozwin\u0119li si\u0119 pod pewnymi wzgl\u0119dami. Na przyk\u0142ad po tragedii lub trudno\u015bciach ludzie zg\u0142aszali lepsze relacje w relacjach i wi\u0119ksze poczucie si\u0142y, nawet je\u015bli czuli si\u0119 bezbronni. Mo\u017ce to zwi\u0119kszy\u0107 ich poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i docenienie \u017cycia.<\/p>\n Zachowaj dystans<\/strong><\/p>\n Spos\u00f3b my\u015blenia mo\u017ce odgrywa\u0107 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w tym, jak si\u0119 czujesz i jak odporny jeste\u015b w obliczu \u017cyciowych trudno\u015bci. Spr\u00f3buj zidentyfikowa\u0107 obszary irracjonalnego my\u015blenia, takie jak tendencja do pesymistycznego my\u015blenia (katastrofizowania) lub zak\u0142adania, \u017ce ca\u0142y \u015bwiat jest przeciwko Tobie i postaraj si\u0119 my\u015ble\u0107 w bardziej realistyczny i zr\u00f3wnowa\u017cony spos\u00f3b. Na przyk\u0142ad, je\u015bli czujesz si\u0119 przyt\u0142oczony jakim\u015b wyzwaniem, przypomnij sobie, \u017ce to, co ci si\u0119 przydarzy\u0142o, nie jest wyznacznikiem tego, jak potoczy si\u0119 twoja przysz\u0142o\u015b\u0107 i \u017ce nie jeste\u015b bezradny. Mo\u017cesz nie mie\u0107 wp\u0142ywu na stresuj\u0105c\u0105 sytuacj\u0119, ale mo\u017cesz zmieni\u0107 spos\u00f3b, w jaki j\u0105 interpretujesz i jak na ni\u0105 reagujesz.<\/p>\n Zaakceptuj zmiany<\/strong><\/p>\n Zaakceptuj to, \u017ce zmiany s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia. W wyniku niekorzystnych sytuacji w twoim \u017cyciu, niekt\u00f3re cele lub idea\u0142y mog\u0105 by\u0107 ju\u017c nieosi\u0105galne. Zaakceptowanie okoliczno\u015bci, kt\u00f3rych nie mo\u017cna zmieni\u0107, mo\u017ce pom\u00f3c ci skupi\u0107 si\u0119 na okoliczno\u015bciach, kt\u00f3re mo\u017cesz jeszcze zmieni\u0107, i na kt\u00f3re masz wp\u0142yw.<\/p>\n My\u015bl optymistycznie<\/strong><\/p>\n Trudno jest by\u0107 pozytywnie nastawionym, gdy \u017cycie nie uk\u0142ada si\u0119 po twojej my\u015bli, jednak optymistyczne nastawienie pozwali Ci oczekiwa\u0107, \u017ce przydarz\u0105 Ci si\u0119 dobre rzeczy. Spr\u00f3buj wizualizowa\u0107 to, czego chcesz, zamiast martwi\u0107 si\u0119 tym, czego si\u0119 boisz. W tracie tego procesu zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na wszelkie subtelne sposoby,\u00a0dzi\u0119ki kt\u00f3rym zaczniesz czu\u0107 si\u0119 lepiej, gdy radzisz sobie z trudnymi sytuacjami.<\/p>\n Wyci\u0105gaj wnioski z przesz\u0142o\u015bci<\/strong><\/p>\n Patrz\u0105c wstecz na to, kto lub co by\u0142o pomocne w trakcie prze\u017cywania trudnych chwil w przesz\u0142o\u015bci, mo\u017cesz odkry\u0107 jak skutecznie reagowa\u0107 w nowych trudnych sytuacjach i uczy\u0107 si\u0119 na swojej przesz\u0142o\u015bci. Przypomnij sobie w jaki spos\u00f3b znalaz\u0142e\u015b si\u0142\u0119 i zadaj sobie pytanie, czego nauczy\u0142e\u015b si\u0119 z tych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n Szukanie pomocy<\/strong><\/p>\n Dla wielu os\u00f3b korzystanie z w\u0142asnych zasob\u00f3w i pos\u0142ugiwanie si\u0119 strategiami wymienionymi powy\u017cej mo\u017ce by\u0107 wystarczaj\u0105ce do budowania odporno\u015bci psychicznej. Czasami jednak czynienie post\u0119p\u00f3w mo\u017ce by\u0107 problematyczne. Uzyskanie pomocy z zewn\u0105trz w sytuacji gdy jej potrzebujesz, ma kluczowe znaczenie dla budowania odporno\u015bci.<\/p>\n Certyfikowany specjalista w zakresie zdrowia psychicznego, taki jak psycholog<\/a><\/strong> lub psychoterapeuta<\/a><\/strong> mo\u017ce pom\u00f3c w opracowaniu odpowiedniej strategii dalszego rozwoju. Je\u015bli czujesz, \u017ce nie jeste\u015b w stanie funkcjonowa\u0107 tak dobrze jakby\u015b chcia\u0142 lub masz trudno\u015bci z wykonywaniem podstawowych czynno\u015bci \u017cycia codziennego ze wzgl\u0119du na prze\u017cyt\u0105 traum\u0119 lub inne stresuj\u0105ce do\u015bwiadczenia \u017cyciowe, wa\u017cne jest aby umie\u0107 si\u0119gn\u0105\u0107 po profesjonaln\u0105 pomoc i nie zostawa\u0107 samemu ze swoimi problemami.<\/p>\n\n\nOdporno\u015b\u0107 psychiczna<\/h2>\n
Cechy osoby odpornej psychiczne<\/h2>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
Jak rozwija\u0107 i wzmacnia\u0107 odporno\u015b\u0107 psychiczn\u0105?<\/h2>\n
\n