Diagnoza schizofrenii opiera si\u0119 na obserwacji objaw\u00f3w takich jak omamy s\u0142uchowe lub wzrokowe, dezorganizacja mowy i my\u015bli, a tak\u017ce stwierdzeniu spadku poziomu funkcjonowania spo\u0142ecznego i zawodowego. Diagnoza schizofrenii wymaga skrupulatnego wywiadu z pacjentem, obserwacji zachowa\u0144 oraz wykluczenia innych mo\u017cliwych przyczyn objaw\u00f3w.<\/p>\n
Tradycyjna psychologiczna klasyfikacja zaburze\u0144 psychicznych<\/strong> dzieli je na trzy podstawowe typy: psychozy<\/strong><\/a>, nerwice<\/strong><\/a> oraz zaburzenia osobowo\u015bci<\/strong><\/a>. Schizofrenia<\/strong><\/a> wraz z zaburzeniami schizotypowymi<\/a> (typu schizofrenii) oraz zaburzeniami schizoafektywnymi<\/a>, jak i ostrymi, uporczywymi zaburzeniami urojeniowymi zaliczana jest do grupy psychoz<\/strong>. Schizofrenia jest powa\u017cnym zaburzeniem psychicznym charakteryzuj\u0105cym si\u0119 utrat\u0105 kontaktu z rzeczywisto\u015bci\u0105, dezorganizacj\u0105 my\u015bli i emocji oraz halucynacjami i urojeniami. Obecnie t\u0119 wielosystemow\u0105 chorob\u0119 rozpoznaje si\u0119 na podstawie charakterystycznych zaburze\u0144 emocjonalno \u2013 intelektualnych lub uroje\u0144 oraz halucynacji, stwierdzonych w fenomenologicznym rozpoznaniu opartym na obserwacji i opisie pacjenta.<\/p>\n Symptomy schizofrenii sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na jej kliniczny obraz mo\u017cna podzieli\u0107 na cztery podstawowe grupy:<\/p>\n 1) Symptomy pozytywne<\/a><\/strong>, takie jak halucynacje i urojenia; W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat powsta\u0142o wiele teorii oraz odpowiadaj\u0105ce im narz\u0119dza wykorzystywane w diagnostyce schizofrenii<\/strong>. Najpopularniejszymi z tych metod s\u0105: IMPS (Impatient Mutimensional Psychiatric Scale), PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale), RDC (Research Diagnostic Criteria), czy te\u017c SANS\/SAPS (Scale for Assesment Negative Symptoms \/ Scale for Assesment Positive Symptoms). Jednak\u017ce najwa\u017cniejszymi w tym zakresie narz\u0119dziami s\u0105 systemy klasyfikacyjne: DSM-IV (klasyfikacja zaburze\u0144 psychicznych Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Psychiatrycznego) oraz ICD-10 (mi\u0119dzynarodowa klasyfikacja chor\u00f3b i problem\u00f3w zdrowotnych).<\/p>\n Najbardziej charakterystycznymi objawami schizofrenii wymienianymi w ICD-10<\/strong> (Klasyfikacja zaburze\u0144 psychicznych i zaburze\u0144 zachowania w ICD-10<\/a>, 2000) s\u0105 zaburzenia my\u015blenia i spostrzegania oraz niedostosowany i sp\u0142ycony afekt<\/strong>. Jasna \u015bwiadomo\u015b\u0107 oraz sprawno\u015b\u0107 intelektu s\u0105 zwykle zachowane, cho\u0107 z czasem mog\u0105 powstawa\u0107 pewne deficyty poznawcze. Najwa\u017cniejsze psychopatologiczne objawy schizofrenii<\/a> w klasyfikacji ICD-10 tworz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce grupy objaw\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 specjalne znaczenie w rozpoznawaniu schizofrenii i kt\u00f3re cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 razem:<\/p>\n a) echo my\u015bli, nasy\u0142anie oraz zabieranie my\u015bli, rozg\u0142a\u015bnianie (ods\u0142oni\u0119cie) my\u015bli; Diagnoza schizofrenii na podstawie ICD-10 jest mo\u017cliwa gdy co najmniej jeden objaw o bardzo wyra\u017anym nasileniu (a zwykle dwa lub wi\u0119cej mniej wyrazistych) nale\u017c\u0105cy do jednej z grup (a) \u2013 (d), albo objawy nale\u017c\u0105ce do co najmniej dw\u00f3ch spo\u015br\u00f3d grup (e) \u2013 (h), by\u0142y wyra\u017anie obecne przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu w ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca lub d\u0142u\u017cej. W ICD-10 wyr\u00f3\u017cnione s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce postaci schizofrenii:<\/p>\n F20.0 Schizofrenia paranoidalna Wed\u0142ug klasyfikacji zaburze\u0144 psychicznych DSM-IV<\/strong> opracowanej przez Ameryka\u0144skie Towarzystwo Psychiatryczne, schizofrenia to choroba charakteryzuj\u0105ca si\u0119 pogorszeniem zdolno\u015bci funkcjonowania w codziennym \u017cyciu oraz wyst\u0119powaniem niekt\u00f3rych spo\u015br\u00f3d nast\u0119puj\u0105cych objaw\u00f3w: omamy, urojenia, zaburzenia my\u015blenia, zaburzenia motoryczne oraz nieadekwatne reakcje emocjonalne.<\/p>\n W klasyfikacji DSM-IV wyodr\u0119bnione zosta\u0142y cztery typy schizofrenii: paranoidalna, katatoniczna, rezydualna oaz zdezorganizowana (hebefreniczna<\/strong>). Jak zauwa\u017ca Alanen klasyfikacja DSM jest przyk\u0142adem umownej natury granic schizofrenii. Na podstawie DSM-IV symptomy schizofrenii dziel\u0105 si\u0119 na dwie grupy: symptom\u00f3w pozytywnych (wytw\u00f3rczych) oraz symptom\u00f3w negatywnych. Do objaw\u00f3w pozytywnych schizofrenii wed\u0142ug DSM-IV zalicza si\u0119: Do symptom\u00f3w negatywnych<\/strong> wed\u0142ug DSM \u2013 IV zalicza si\u0119: Aby zdiagnozowa\u0107 schizofreni\u0119 wed\u0142ug DSM \u2013 IV konieczne jest wyst\u0119powanie<\/strong>: Grzegorz Zalewski pisz\u0105c o analizie schizofrenii przeprowadzonej na podstawie DSM IV podkre\u015bli\u0142, i\u017c \u201enajbardziej istotne wydaje si\u0119 oparte na wynikach licznych bada\u0144 stwierdzenie, \u017ce w przebiegu schizofrenii nie wyst\u0119puje ani jedna cecha, kt\u00f3ra by\u0142aby identyczna w przypadku wszystkich pacjent\u00f3w. Pocz\u0105tek, czas trwania, rodzaj zaburze\u0144 emocjonalnych<\/a>, poznawczych, osobowo\u015bciowych i motorycznych r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacznie w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w. Wobec tego Nancy Andreasen przewodnicz\u0105ca grupy opracowuj\u0105cej definicj\u0119 schizofrenii do czwartego wydania Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM IV (…), uzna\u0142a schizofreni\u0119 za zaburzenie wielosystemowe (multi \u2013 system disorder)\u201d. Pomimo tak du\u017cego zr\u00f3\u017cnicowania, schizofreni\u0119 mo\u017cna jednak og\u00f3lnie okre\u015bli\u0107 jako chorob\u0119 wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 si\u0119 z upo\u015bledzeniem funkcji percepcji, my\u015blenia i emocji, wyst\u0119powaniem zaburze\u0144 poznawczych i zaburze\u0144 pami\u0119ci oraz sp\u0142yceniem afektu.<\/p>\n System klasyfikacyjny ICD-10 jest bardziej popularny w Europie, natomiast DSM-IV w Stanach zjednoczonych. Kryteria tych system\u00f3w dla schizofrenii r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 przede wszystkim pod wzgl\u0119dem wymaganego czasu trwania objaw\u00f3w. Zgodnie z kryteriami DSM-IV ci\u0105g\u0142e przejawy zaburze\u0144 powinny wyst\u0119powa\u0107 od co najmniej 6 miesi\u0119cy, natomiast wed\u0142ug ICD 10 jednoznaczne objawy musz\u0105 by\u0107 obecne przez wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu w ci\u0105gu miesi\u0105ca.<\/strong><\/p>\n\n\nSymptomy schizofrenii<\/h2>\n
\n2) Zaburzenia my\u015blenia, przejawiaj\u0105ce si\u0119 upo\u015bledzeniem procesu i toku my\u015blenia;
\n3) Symptomy negatywne<\/a><\/strong>, charakteryzowane albo w kategoriach deficyt\u00f3w zachowania (wycofanie z kontakt\u00f3w), albo trwa\u0142ych cech osobowo\u015bci (zbledni\u0119cie emocjonalne);
\n4) Symptomy wsp\u00f3lne dla schizofrenii i innych zaburze\u0144 psychicznych, na przyk\u0142ad zaburzenia nastroju<\/a>.<\/p>\nDiagnoza schizofrenii w ICD-10<\/h2>\n
\nb) urojenia oddzia\u0142ywania, wp\u0142ywu lub ow\u0142adni\u0119cia, wyra\u017anie odnoszone do ruch\u00f3w cia\u0142a lub ko\u0144czyny lub do szczeg\u00f3lnych my\u015bli, dzia\u0142a\u0144 czy odczu\u0107; spostrze\u017cenie urojeniowe;
\nc) g\u0142osy omamowe komentuj\u0105ce na bie\u017c\u0105co zachowanie pacjenta lub dyskutuj\u0105ce o pacjencie mi\u0119dzy sob\u0105, albo innego typu g\u0142osy omamowe pochodz\u0105ce z pewnych cz\u0119\u015bci cia\u0142a;
\nd) utrwalone urojenia innego rodzaju, kt\u00f3rych tre\u015b\u0107 jest niedostosowana kulturowo i zupe\u0142nie niemo\u017cliwa do zaistnienia, jak: urojenia to\u017csamo\u015bci religijnej lub politycznej, albo nadludzkich mocy czy zdolno\u015bci (np. zdolno\u015bci oddzia\u0142ywania na pogod\u0119 lub pozostawania w \u0142\u0105czno\u015bci z przybyszami z innego \u015bwiata);
\ne) utrwalone omamy z zakresu jakiegokolwiek zmys\u0142u, je\u017celi towarzysz\u0105 im albo zwiewne i na wp\u00f3\u0142 ukszta\u0142towane urojenia bez wyra\u017anej tre\u015bci afektywnej, b\u0105d\u017a utrwalone my\u015bli nadwarto\u015bciowe, albo, gdy wyst\u0119puj\u0105 codziennie od tygodni lub miesi\u0119cy;
\nf) przerwy lub wstawki w toku my\u015blenia, prowadz\u0105ce do rozkojarzenia lub niedostosowanych wypowiedzi, albo neologizmy;
\ng) zachowanie katatoniczne jak: pobudzenie, zastygni\u0119cie lub gi\u0119tko\u015b\u0107 woskowa, negatywizm, mutyzm i os\u0142upienie;
\nh) objawy \u201enegatywne\u201d schizofrenii, jak: apatia, zubo\u017cenie wypowiedzi i sp\u0142ycenie lub niesp\u00f3jno\u015b\u0107 reakcji emocjonalnych, co zwykle prowadzi do spo\u0142ecznego wycofania si\u0119 i zmniejszenia dostosowania spo\u0142ecznego; nale\u017cy stanowczo wykluczy\u0107 ich zale\u017cno\u015b\u0107 od depresji<\/a> i od leczenia neuroleptycznego;
\ni) znacz\u0105ca, konsekwentna i szeroko zakrojona, jako\u015bciowa zmiana niekt\u00f3rych aspekt\u00f3w indywidualnego zachowania, przejawiaj\u0105ca si\u0119 utrat\u0105 zainteresowa\u0144, bezcelowo\u015bci\u0105, bezczynno\u015bci\u0105, postaw\u0105 zaabsorbowania sob\u0105 i spo\u0142ecznym wycofaniem si\u0119.<\/p>\n
\nF20.1 Schizofrenia hebefreniczna
\nF20.2 Schizofrenia katatoniczna
\nF20.3 Schizofrenia niezr\u00f3\u017cnicowana
\nF20.4 Depresja pozchizofreniczna
\nF20.5 Schizofrenia rezydualna
\nF20.6 Schizofrenia prosta
\nF20.8 Schizofrenia innego rodzaju
\nF20.9 Schizofrenia, nie okre\u015blona<\/p>\nDiagnoza schizofrenii w DSM-IV<\/h2>\n
\n– halucynacje (zaburzenia percepcji, spostrzegania)
\n– urojenia (zaburzenia my\u015blenia dedukcyjnego)
\n– zdegeneralizowana mowa (zaburzenia my\u015blenia oraz zaburzenia komunikacji werbalnej)
\n– zaburzenia zachowania (zaburzona kontrola zachowania oraz zaburzenia aktywno\u015bci motorycznej).<\/p>\n
\n– alogi\u0119<\/a> (zdezorganizowanie toku my\u015blenia oraz zaburzenie p\u0142ynno\u015bci mowy)
\n– st\u0119pienie emocjonalne<\/a> (zaburzenia ekspresji emocjonalnej)
\n– bierno\u015b\u0107<\/a> (g\u0142\u00f3wnie obserwowalna w odniesieniu do motywacji i pop\u0119dowo\u015bci)
\n– ahedonia<\/a> (niezdolno\u015b\u0107 do spontanicznego prze\u017cywania pozytywnych uczu\u0107)
\n– aspo\u0142eczno\u015b\u0107<\/a> (niezdolno\u015b\u0107 do odczuwania zwi\u0105zk\u00f3w emocjonalnych z innymi lud\u017ami)
\n– zaburzenia uwagi<\/a> (deficyt w zakresie umiej\u0119tno\u015bci koncentracji uwagi).<\/p>\n
\n– przez d\u0142u\u017cszy okres czasu dw\u00f3ch lub wi\u0119cej charakterystycznych symptom\u00f3w w ci\u0105gu jednego miesi\u0105ca,
\n– spo\u0142eczna b\u0105d\u017a zawodowa dysfunkcja,
\n– wyst\u0119powanie symptom\u00f3w przez okres sze\u015bciu miesi\u0119cy lub d\u0142u\u017cej,
\n– brak zwi\u0105zku z zaburzeniem schizoafektywnym lub nastroju o cechach psychotycznych,
\n– brak zwi\u0105zku z nadu\u017cywaniem narkotyk\u00f3w lub innych \u015brodk\u00f3w farmakologicznych,
\n– brak zwi\u0105zku z zaburzeniami rozwojowymi (Kaplan, 2004).<\/p>\n